All companies, no matter what size or in what industry, need to generate innovative new products and services if they are to succeed. Increased competition, both domestic and global, the rapid pace of new technology,and changing customer demands have created a marketplace that is more competitive than ever before. One innovative product can alter the future of a single company, lead to entirely new families of products, and may even usher in a whole newindustry.


In Blockbusters, Gary S. Lynn, Ph.D., and Richard R. Reilly, Ph.D., share the results of their exhaustive 10-year study of highly successful new product development teams. This study, as shown in detail in this summary, discusses the five critical practices that all successful new-product teams must follow. Lynn and Reilly explain why senior management involvement, having a clear vision for a new product, sharing information, knowing your customer, and teamwork are keys to creating a winning new product.To illustrate how the best new-product teams work, Lynn and Reilly tell the success stories of Colgate,IBM, Polycom, Iomega, Apple Computer and other organizations.



How Blockbusters Happen

Great companies succeed and endure because they continually produce great products. Companies often fail because they’ve forgotten this simple truth. Tactics like manipulating inventory values, speeding up depreciation schedules or moving corporate headquarters offshore don’t create value. Even establishing world-class customer service won’t do much if a company’s products or services are inadequate. To create real value, companies must develop and launch great, blockbuster products—this is the heart and soul of any successful business. This summary presents the five key practices required for developing blockbuster products. These five practices were identified through a multiphase, systematic,large-scale study of extraordinarily successful, awardwinning products, as well as not-so-successful product launches and outright failures. The study was based on a detailed survey called an “innovation report card.” This innovation report card was used to rate hundreds of new product development (NPD) teams in many different industries.

The project then screened the teams again, this time selecting only those award-winners who scored a “perfect 10” in meeting company goals, meeting or exceeding customer expectations, and meeting or exceeding profit and sales expectations. Thirty-four teams met all of the criteria. For the next two years, it was observed how these blockbuster teams did what they did, analyzing every phase of their development process from concept to launch and following up with personal interviews. They learned what the teams did on a day-to-day basis: how well they communicated, how they met deadlines, how deadlines affected the team, how often they held meetings, how those meetings were structured and how well they stayed focused.

The Buck Starts Here

Blockbuster products do not happen without the intense personal involvement of senior management.Usually that’s the CEO — or the person who will be the next CEO or division head. Lynn and Reilly found that without the active participation of senior management, new product development teams were unlikely to create blockbusters, a finding that challenges the advice given by many management books today.

What Doesn’t Work

Coming up with the “big idea” is only the beginning.When you’re the senior manager, your involvement does not stop there. Effective senior managers didn’t practice “management-by-walking-around,” a style in which a company’s top executives “pop in” unexpectedly here and there to check what’s going on and sprinkle their wisdom like stardust. Rather than being helpful during new product development, this management style caused what might be called “hit and run.” When the senior manager comes in to “offer suggestions” on a problem and then moves on to the next crisis, the result is typically a Band-Aid solution. The suggestions are typically short-term, cosmetic fixes that don’t address underlying issues. Another management style that fails for NPD is the“seldom-seen-and-rarely-heard” approach. This is when a senior executive provides the guiding hand at the beginning, but is conspicuously absent as the team develops the product. The team is constantly hampered by a lack of authority to move the product forward quickly.

Having a clear idea of the product-to-be is a key element in creating a blockbuster. But a great idea is not enough to ensure success. Your chances of turning a good idea into a big success increase dramatically if you establish specific parameters of what the product will be. Called “project pillars,” they must be easy to understand and agreed to by both senior management and the team. They must remain stable until you offer the product for sale. Changing project pillars midstream discourages the team, leads to conflict among team members, will probably hold up production, and will most likely result in the new product failing in the marketplace. So the second practice of blockbuster product development is: Articulate clear project pillars that remain stable. Blockbuster teams were three times more likely to excel in having a clear and stable vision than the failed teams.

Finding Your Project Pillars

How can companies establish project pillars? The authors came up with 12 questions to ask when developing project pillars:

1. What is the product’s “reason for being”?

2. At what level of excellence must the product’s main benefit be delivered?

3. What features must the product contain?

4. What are the design constraints affecting engineering, manufacturing, marketing?

5. In what critical points must this product excel against competition?

6. How must the product differ from the competition?

7. How is the product better than the competition?

8. Is this difference meaningful to the target market?

9. Who is the specific target market for this product?

10. Can you characterize the ideal customer for your product (age, income, lifestyles for a consumer product,size, geography, level of service for an industrial product)?

11. How big is the potential market for your product?

12. Are there schedule constraints for bringing the product to market, such as a trade show or holiday season?

To answer these questions, a company must analyze and test competitors’ products and truly understand who its customer is. This period takes study, observation, analysis, time and patience.

When Customers Lead the Way

Lynn and Reilly found that the visionaries and teams who created blockbusters followed a distinct, identifiable process that started with knowing the customer’s needs inside and out. Sometimes the visionary with the blockbuster concept was the customer himself.

Be Your Own Customer

The authors found that the “eureka” moment often occurred when product developers actually lived in the environment in which the innovative new product would be used. In effect, they were their own first customers. This happens so often with blockbuster products that we’ve come to think of this as the Golden Rule of Blockbuster New Product Development: You are your own first best customer. In other words, you’d buy and use your own product if it were available.Guy Kawasaki, one of the first Apple Computer employees and a highly regarded Silicon Valley venture capitalist, says unequivocally, “If you want to create a revolutionary new product, design something that you yourself would use.”

Go, Look and Listen

Sometimes, however, you can’t be the customer. You must find a way to get in sync with your target buyers, to find out what they want in a new product — or what they could want — when they may not really know. Developing this kind of consummate customer empathy won’t happen in a telephone conversation with a customer or a quick visit that’s little more than a hello and a handshake.It takes in-depth, on-site dialogue that sometimes does more than nail down the exact features of your new product. It can lead to a nugget of information that could spawn a whole new product category for your company.

What are the questions to ask when you visit your customers? Here are some suggestions:

What can’t you do that you’d like to do?

If you could change one thing about the product you’re now using, what would it be?

 ●Are there tasks you’d like to do with the product you are now using that you can’t?

What does this product not do that it should do? The answers will probably give you insights you wouldn’t get otherwise. These up-close-and-personal interviews enable you and your team to make more informed decisions about the product you’re creating.

What can you achieve with go, look and listen?

You identify unmet customer needs.

You may uncover new opportunities.

 ●You hear firsthand the likes and dislikes about a product or service.

You see how customers perceive a bundle of features.

You learn how the customer will use the product.

You understand what goes into making a purchase decision.

You may generate alternative solutions to a design.

 Knowing the Competition

However you choose to achieve consummate customer empathy, it’s only half the story when creating project pillars. You must also know the competition inside and out. Buy their products, study them, use them, take them apart. You’re looking for the answers to four questions:

1. Does any product already on the market solve the existing problem?

2. Does your concept do it better?

3. What are the advantages/disadvantages of competitive products?

4. What do customers like or dislike about those products?

Information Exchange

When Lynn and Reilly asked blockbuster team members how they handled communication across disciplines,they found that this wasn’t a problem at all —team members readily shared information.How effective information exchange can strengthen your NPD is best demonstrated with the story of Apple Computer.

Creating a Knowledge Core at Apple

Steve Wozniak, Steve Jobs and Ron Wayne started a computer company on April Fool’s Day, 1976. Their goal was to design, produce and sell an affordable personal computer primarily targeted to electronics enthusiasts.The group first introduced its “computer” three months later. It was a kit with a printed circuit board that you plugged into the back of your television set. With a modest four kilobytes of memory, it didn’t even have a keyboard. It sold for $666.66 and was one of the first computers to be mass-produced, even though they made only two hundred. All but twenty-five of those early models were sold. The following year, Wozniak worked on Apple’s next computer, designing it almost completely by himself — for himself. And when it came to market the following April, the Apple II was a huge leap forward. It had color graphics, a keyboard, a power supply in a distinctive case, and eight kilobytes of memory, all for $1,298. It appealed to many people because its operating system was easy to use, unlike the other computers available at the time that were too complicated for the typical user. You could play games on it. You could remove the case to see how it worked. You could work on two tasks at once using its split-screen capability. Apple II was a big success for the fledgling company.More than 4,000 units were sold in nine months during 1977. Within two years, the company had shipped 35,000 units. By late 1981, more than 300,000 units were sold, and demand was growing. For those glorious years in Apple’s checkered history, the Apple II was the computers broadened, the Apple II found a place in the home, the classroom and the office. Wozniak and Jobs knew their early successes would be difficult to follow. Still, they were determined to make a better computer. They went on to create the legendary Apple IIe, the product that secured Apple’s lead in PCs for nearly a decade. How did an upstart little company create such phenomenal blockbusters? When the authors interviewed people who worked on the IIe, they learned that the team excelled at sharing information. When Wozniak created the Apple II, the company had only a handful of employees literally working out of a garage, so communication was free and easy. It was as if they were in an all-day meeting every day. But, by the time they developed the Apple IIe, the company had grown to over 2,500 employees. Now Apple Computer needed to create a real system for sharing information, and the one they created was simple, yet incredibly effective.

The War Room

Apple designated a conference room as the “War Room.”There, everyone working on the project could easily find the many bits of information amassed on the project. In the War Room the status of the different functions (R&D, marketing, manufacturing) was constantly updated on handwritten notes posted on the walls. It looked untidy, but that comfortable, lived-in feeling made everyone feel welcome — not just those on the team, but also customers, suppliers and company representatives.The War Room was a communication conduit that embodied the “collective consciousness” of the project. Some days the key people on the team spent whole days in the War Room as others streamed in and out with updates, concerns, criticisms and suggestions. The whole team met there once a week. Any significant changes on the project filtered out of the War Room within minutes, so all functional areas knew promptly if they needed to make an adjustment.






Does the Internet really suck as a branding medium?

Alan Pearlstein, recently posted a provocative statement in an AdAge article titled, “When Will Brand Dollars Move Online? Maybe Never.” He stated:

It’s time to face the reality that the Internet sucks as a branding medium.

I find myself somewhat conflicted by the sweeping nature of Alan’s assertion, even if I do sympathize with his viewpoint. The thrust of Alan’s argument is that the Internet is an archetypal direct marketing medium, and it should be valued as such. Different media, he proposes, have different strengths and should play to them.

But one of the problems with the Internet – as I have observed before – is that it is not just one medium. It is the counterpart to many different traditional channels. While I totally agree that in today’s world the brand building power of display ads is typically small, I do not believe the same is true of online videos.

But that point apart, I find it hard to argue with Alan’s proposition that TV is a far better brand building medium. But it is not just because TV commercials evoke an emotional response from their audience. After all, online ads evoke an emotional response as well, even if the emotion is the frustration you feel when you get a pop-up instead of the page you asked for. Nor do I believe it is impossible to evoke a positive response to a display ad. Dynamic Logic’s database shows some ads to be very effective. But it may be more difficult to evoke a true emotional response online simply because of the way the medium is consumed and processed by its audience.

Two girls searching the web

The thing that makes the Internet such a great direct response medium – with the exception of some video content – is its “lean forward’ nature. The audience is actively engaged with the content and is consciously searching for items of interest. As a result, not only do people find it easy to ignore irrelevant content, they consciously process the content that they do find relevant. If something is of interest, they can take as much time as they like to make sense of it and figure out how it might apply to them. Their instinctive emotional response tends to get subsumed as people consciously engage with the content.

By contrast, TV is a lean back medium. Typically people sit back and follow along with the content and consume it passively. Their attention is directed to anything that promises to be interesting, engaging or enjoyable. Content is not processed semantically, but episodically as a series of images, ideas and feelings that is rarely thought about at the time of viewing.

This is a tremendous advantage for the brand marketer, because entertaining and engaging content is viewed, even for brands in which the viewer has no current interest. That makes TV a great medium for seeding ideas and feelings which come to fruition at a later date when people actively think about the brand, when researching or shopping.

On balance, I find Alan’s proposal that “the Internet sucks as a branding medium,” to be overstated. Sure, it works better as a direct response medium, but only on average and only in some forms, e.g. display ads. Online video behaves more like TV and that makes it a powerful brand building channel.

One in Three Online Consumers to Use a Tablet by 2014


90 million Americans will use a tablet device in 2014

Tablet devices, in their current incarnation, have only been available for a couple years, but the iPad has propelled them to rapid increases in ownership and usage. eMarketer estimates that by the end of 2011, 33.7 million Americans will use a tablet device at least monthly—a rise of 158.6% over last year, the year the iPad was released.

Growth will slow to double digits beginning in 2012, but the number of users will rise to nearly 90 million, or 35.6% of all internet users, by 2014.

US Tablet Users and Penetration, 2010-2014

eMarketer’s previous tablet-related forecasts have focused on unit sales and the total installed base of devices. These current estimates deal instead with usage, and account for device sharing. eMarketer believes that as tablet adoption continues, less growth will come from sharing and more from replacing older devices with new ones. Eventually, tablets may become more like smartphones, which typically have a single user and less sharing.

The iPad, which has clearly led the tablet market since 2010, will continue to do so throughout the forecast period, though its share will be slowly chipped away by competititors. The number of US iPad users will more than double between this year and 2014, from 28 million to 60.8 million. By 2014 iPad users will still account for 68% of the overall US tablet audience.

US iPad Users and Penetration, 2010-2014

The tablet audience is changing, though. Women currently account for slightly less than half of tablet users, but the disparity in tablet usage between sexes will continue to shrink. eMarketer estimates that this year, 31.5% of tablet users are ages 18 to 34, while 55.5% are 35 or older. By 2014, 18- to 34-year-olds will acount for 34.8% of tablet users, while those ages 35 and up will comprise 49.3% of the total. Usage of tablets wil also increase faster among whites than those of other races and ethnicities, growing from 60.6% of total users this year to 65.8% by 2014.

Facebook Still Top Social Marketing Venue for SMBs

US small businesses socially savvy, but falling behind on mobile

Many small businesses have adopted social media marketing, and it’s typically an easy choice for them to use Facebook—with its 750 million members and counting, not to mention easy self-serve ad sales system—when they do so.

According to October 2011 research from email marketing software firm Constant Contact, Facebook was the most commonly used social media tactic for small businesses to connect one-on-one with their customers or prospects. Among all online methods, it was second only to email.

Methods Used by US Small Businesses to Connect* with Their Customers or Prospects, Oct 2011 (% of respondents)

Facebook’s popularity goes along with its perceived effectiveness. Among small businesses that said social media marketing in general was effective, 83% said that Facebook was at least moderately so. By comparison, 46% said the same of Twitter, the second-ranked social channel.

Effective Social Media Marketing Tools According to US Small Businesses, Oct 2011 (% of respondents)

While small businesses may have gotten on board with social media marketing, they are lagging when it comes to mobile. Overall, 72% of respondents to the Constant Contact survey said they had not incorporated mobile into any business function. Just a few had created mobile websites or apps, or begun doing mobile marketing campaigns.

Ways that US Small Businesses Use Mobile for Their Business, Oct 2011 (% of respondents)

Earlier research from Pitney Bowes found social media was a winner for small businesses because of its ease of use. There was a 21-percentage-point difference in perceived ease of use for mobile, and respondents were less than half as likely to say they had comfort and knowledge in that area as they were in social.

How Blogs Influence Purchases and Recommendations

Bloggers comment on brands and post to social media, expanding reach

Bloggers, from hobbyists to professionals, often write about brands, and their growing influence should make brand representatives continually evaluate the relationships they have with these bloggers.

Most bloggers write about brands in some way or another. According to the “State of the Blogosphere 2011” report from blog directory website Technorati, 38% of all bloggers post about brands that they love or hate and 34% write product or service reviews. Professional full-time bloggers or part-time professional bloggers who write as a way to supplement their income are more likely to blog about brands than their hobbyist, corporate or entrepreneur counterparts.

Ways that Bloggers Worldwide Talk About Products or Brands on Their Blog, by Type of Blogger, Oct 2011 (% of respondents)

Bloggers are increasing in their influence over readers and other bloggers. Last year’s Technorati “State of the Blogosphere” reported that 29% of bloggers are influenced by other blogs they read. This year, that number jumped to 68%.

As bloggers gain influence and write about brands, the relationships between blog writers and brand representatives are important for companies to focus on. Most bloggers have a good relationship with brand representatives. Nearly half of all bloggers (49%) characterized their interactions with such representatives as somewhat or very favorable. Only 3% said their interactions were not at all favorable. However, 40% of all bloggers said they didn’t know how to characterize their interactions with brand representatives.

How Bloggers Worldwide Characterize Their Interactions with Brand Representatives, by Type of Blogger, Oct 2011 (% of respondents)

This large group of unsure respondents could have mixed feelings about the communications they receive from these brand representatives, affecting their relationships with the reps and their brands. Of all bloggers, 17% said brand representatives had asked for things that would compromise the credibility or content standards of the blog. This is roughly the same percentage of those that said the representatives were knowledgeable about their blogs and content (14%), are genuinely interested in building a relationship (16%) and provide information that has value for readers (23%).

As bloggers continue to grow in influence, their coverage of brands and their interactions with brands’ products, services and employees will be of greater interest to companies. Brand representatives who connect with bloggers must be sure to work with these writers to keep the relationships thriving.

Becoming A Category of One


What if you could completely eliminate your competition from your customers’consideration — would you do it? Of course, you would. These days, so many companies strive to fit into a niche that they must elbow their way past a mass of competitors to do so. Why strive to be a leader in your category when you can create a different category and be the only one in it?Such are the lessons to be learned in Becoming a Category of One. By using consultant Joe Calloway’s tips and advice, you can avoid being“commoditized” and differentiate yourself and your business from your competitors simply by shifting focus to your customers. Calloway describesreal-life examples of companies that have gotten to know their customersvery well, and have reaped the benefits of that knowledge in long-term relationshipsand continuous sales. Armed with proof that true success comes to organizations that can stand alone in their fields, he points out how a little self-discovery can take your business far, and how knowledge of self is critical to creating a successful branding strategy.


Deciding to Go

In the film Apollo 13, Tom Hanks’ character, astronaut Jim Lovell, reacts to the U.S. landing on the moon bytelling his wife, “From now on, we live in a world where man has walked on the moon. It’s not a miracle.We just decided to go.“Deciding to go” is the first step toward becoming a“Category of One” — making the commitment that createsa new level of success. Unfortunately, it’s also the step usually not taken. Most companies never decide togo. They talk a lot about it; they write mission statements and hold meetings, but when it comes down to making that commitment, they back away. Extraordinary companies make very deliberate decisions to go in terms of pursuing greatness; of seeing how far they can go and how successful they can become. Then, in order to sustain that success, they recommit to that decision again and again.

 Go Big or Go Home

Most companies never get beyond the talking stages of the decision to go. Even though they think they’ve committed to doing something different and significant, what they’ve really done is commit to the discussion of doing something different and significant — they talk a good game, but never make a single play. The decision to go must be followed by immediate and significant action —a clear sign throughout the company that signals there’s something big going on, made real by action.Many companies encounter their first real obstacle at this juncture — informing employees of impending change. They assume — mistakenly — that all employees not only want to be the best, but are also willing to do what it takes in terms of commitment, change and hard work in order to make it happen. This is often a false and, occasionally, dangerous assumption. If the company’s leadership is unable to rectify the situation,greatness on any level is virtually impossible — nothing of any substance will take place without the commitment of the employees. 

You Get What You Want the Most

Talk is cheap; actions speak louder than words. If you want to be a Category of One, you must back up your stated desire with action. Some companies say, “We want to have the best people in the world,” but they won’t invest in training or better hiring practices. They want their people to take responsibility, but they don’t give those people any real decision-making authority,and they micromanage everything those people do.They say, “We want teamwork,” but they do nothing to improve communication between departments. What they really want is the status quo, with slogans. They get what they want the most.

Know Who You Are

Who are you?

It’s a tough question; most companies can’t answer it. Who are you? Think about what’s important to you,what you’re about, and why your organization opens for business every day. If you have no sense of who you are, what’s really important, and what the point of it all is, you will find it difficult to compete with other companies who have these basics figured out. Every Category of One company creates clarity around the “why” of its business, not simply the “what.”Much of this is wrapped up in your company’s culture;how things are done in your business. Culture is the rules, spoken or unspoken, that the company plays by —every company, whether by design or accident, has a culture. The question for your organization to ponder is whether your culture is the one you want; the one that matches the idea of what your company wants to be.

Strengthen Your Language


Most companies have a mission statement, or a vision statement, or both — carefully crafted declarations that proclaim things like, “We will be the market leader,” or “We will create a superior return for stakeholders,” or some such uninspiring corporate-speak that means little or nothing to anyone in the real world. What is the point of having a mission statement if not to get to the guts of what you’re all about, in a way that actually means something significant, personal and exciting to the people in your organization? A weakness of so many companies is their reluctance to use powerful language to express what they claim are powerful ideas. Sometimes, people in business are so afraid of being “inappropriate,” they use bland corporate- speak that accomplishes nothing. What’s really inappropriate is having a mission statement that means nothing to anyone and fails to excite people. If you have strong feelings about your company, your customers and your people, use strong language.




 Inovasyon, günümüzün hiç olmadığı kadar global ve rekabete dayalı iş ortamında hayatta kalmanın tek yolu. Inovasyon derken, tüketicilerinizin, sizin ürünlerinizi, hizmetlerinizi ve deneyimlerinizi satın almak üzere harcama yapmalarını sağlayacak olan her şeyi kastediyoruz.

Seth Godin’den Harvard Business Review’a kadar herkes, size birinci sınıf, ilham verici  inovasyon içgörüleri ve inovasyon zihniyeti, inovasyon süreci, bir yaşam biçimi olarak inovasyon  konulu teoriler sağladığına göre, biz de bu tartışmalara B2C’den gerçek inovasyon örnekleri sağlayarak katkıda bulunmak istedik. Bu konuda düzinelerce örnek var:

Trendwatching ‘in geçtiğimiz günlerde yayınladığı trendine yakından bakalım.INNOVATION EXTRAVAGANZA | Tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarını şaşırtıcı, yeni yöntemlerle karşılayan akıllıca girişimler, markalar, ürünler ve hizmetlerin ardı arkası kesilecek gibi değil. Dünyanın tamamı kreatif bir yıkım faaliyetiyle meşgul ve bizler INNOVATION EXTRAVAGANZA ile karşı karşıyayız. Yani evet, bu Trend Briefing için toparladığımız düzinelerce inovasyon, buzdağının yalnızca görünen ucu. Keşfet, geliştir, kopyala… ya da yok ol.

INNOVATION EXTRAVAGANZA ve tüketici trendleri arasındaki bağlantı ne mi? Yeni ortaya çıkan tüketici trendleri ve değişen tüketici davranışlarına ne kadar odaklanırsak odaklanalım, trendlerin bir tek şeye yaradığını söylemekten yorulmayacağız: müşterileriniz için (hatta onlarla beraber) inovasyon yapmak, yeni ürün, hizmet ve deneyimler yaratmak.


Inovasyon üzerine üç düşünce daha:

  • Inovasyon her zaman beyaz laboratuvar önlüğü giymiş birtakım insanların ARGE laboratuvarlarında deneyler yapmasını çağrıştırmak zorunda değil. Deneyim Ekonomisinde, pazarlama inovasyonu da eşit derecede önem taşıyor, hatta çoğu zaman teknik alandaki inovasyonları gölgede bırakıyor.
  • Ayrıca, tüketicilerin nasıl uçarı ve ciddiyetsiz istekleri olabiliyorsa, yeni ürün ve servisler de böyle olabilir. Gerçekten de, yapılan tüm inovasyonların her zaman ciddi olması gerekmiyor.
  • Üçüncü olarak, yeni bir şey yapmak dünyanın parasına mal olmak zorunda değil. Bu bültende söz edeceğimiz inovasyonların çoğu yüksek bütçeleri sayesinde değil, uyanık ve yaratıcı olmaları sayesinde başarılı olmuş.

Peki, bu kadar vaaz yeter, artık pratiğe geçelim: Bültenin geri kalanında, aşağıdaki (mini) trendler (ör: EMBEDDED STORIES,  BIDCONOMY, CASH-LESS) etrafında düzenlenmiş 30’dan fazla inovasyon örneğini inceleyebilirsiniz:

  7. POP-UP 4.0





Mobil uygulamalar giderek tüketicilerin sadece fiziksel sağlıklarıyla değil (WELLTHY trendini hatırlayın), ruh sağlıklarıyla da daha çok ilgileniyor. Aşağıdaki ‘mutluluk’ uygulamalarına bir bakın:

  • The Happy Apps  Mart 2011 itibariyle tüketicilerin kullanımına sunduğu keyif-arttırıcı  iPhone ve iPad uygulamalarıyla, stres yaratan faktörlerin etkisinin üstesinden gelmeyi amaçlıyor. 6 adet uygulama toplam 1.99 USD, ucuza ruhsal iyileşme 😉


  • Moodagent kullanıcının müzik koleksiyonunu otomatik olarak analiz edip, profilini çıkardıktan sonra, şarkıları duyulara hitap etme, yumuşaklık, eğlence, saldırganlık ve tempo özelliklerine göre ayırt ederek, favori şarkılarından, o an içinde bulundukları ruh haline uygun düşecek şarkı listeleri oluşturuyor.
  • Napuru’nun Mood Boost Brain Massage uygulaması günde 24 saat zihni düzenleyici ve sakinleştirici müzik yayınlıyor.




Uzun zamandır tahmin edilen nakit parasız ekonomi hem gelişmiş hem de gelişmekte olan pazarlarda yavaş yavaş gerçek olmaya başladı. Gelişmiş ekonomilerde, tüketicilerin rahatlık ve pratiklik talebi, ilerleyen teknoloji sayesinde, nakit parasız alışveriş yapma alanındaki inovasyonları tetikliyor. İşte size, dışarıda sayısı her geçen gün artmakta olan örneklerden sadece birkaçı:

  • Denmark Post  Mart 2011’de kısa mesaj yoluyla satın alınabilen dijital pul uygulamasını başlattı. Kullanıcılar gönderi zarflarının üzerine geleneksel kağıt pul yerine, kendilerene SMS ile gelen kodu yazıyorlar.


  • Ocak 2011’de Starbucks Amerika’da Mobil Kartla ödeme programını uygulamaya koydu. Programın işleyişi şu şekilde: Müşteriler önce Starbucks Card Mobile app, uygulamasını satın alıyorlar. Mağazadaki alışverişlerini ise, bu uygulamanın ürettiği, kişiye özel, iki boyutlu barkodu kasada okutarak gerçekleştiriyorlar.
  • Bu yıl McDonald’s Avrupa’daki 7,000 mağazasını dokunmatik ekranlar ve kartmatiklerle donatmak suretiyle kasiyer uygulamasını kaldırarak alışveriş süresini kısaltmayı hedefliyor. Burger King de, benzer bir amaçla, belirli sayıdaki restoranında Visa payWave sisteminin deneme uygulamasını yapmakta.
  • Londra 2012 Olimpiyat Oyunlarına kısa bir süre kala, Samsung (Lloyds TSB bank ve Visa işbirliğiyle) şehrin farklı bölgelerindeki 60.000 noktada nakit parasız ödeme kolaylığı sağlayan akıllı telefon satışına başlamaya hazırlanıyor.


Bununla birlikte, cep telefonu penetrasyonun yüksek, ancak banka altyapı sistemlerinin zayıf olduğu, gelişmekte olan ülkeler de CASH-LESS inovasyonun sayısız örneğini veriyorlar (FUNCTIONALL Trend Briefing ’imizi yeniden okumanızı tavsiye ediyoruz). Kenya’da Safaricom’s M-PESA ve Filipinler’de Globe Telecom’s GCASH bu trendin öncüleri arasında, ama alttaki örneklere de göz atmakta fayda var:

  • Telesom, neredeyse hiç ATM olmayan Somali’de, 2009’da başlattığı ZAAD Service aracılığıyla, cep telefonu bankacılık hizmetleri vermeye başladı. Ekim 2010 itibariyle, hizmetlerine cep telefonu üzerinden havale gönderme ve alma teknolojisini de ekledi.
  • CASH-LESS uygulamalarının mümkün olmadığı durumlarda ise, müşterinin eline bildiğimiz sıcak nakit parayı ulaştırmanın yepyeni yollarının önerildiğini görüyoruz: Mart 2011’de, Güney Afrika’lı First National Bank müşterilerinin cep telefonları aracılığıyla para çekebilecekleri  cep telefonu hizmetini başlattı. Bankanın SMS ile, ATM’de para çekmek için şifre yerine geçen geçici bir PIN kodu göndermesine dayalı bir sistem söz konusu.  Müşteriler bu şifreyi 30 dakika içinde kullanmak zorunda.




Tüketiciyle ürün arasındaki duygusal bağı güçlendirmek için hikayeleri kullanmanın arkasındaki düşünce pek o kadar da yeni değil. Aslında, pek çok tüketici kendi STATUS STORIES (STATÜ HIKAYELERİ)’ni anlatabilmek için, gittikçe artan oranda, ürünlerin (STILL) MADE HERE ((HALA) BURADA YAPILIYOR) hikayelerini de, geleneksel marka mesajları gibi benimsemekte.

Teknoloji, online ve offline dünyaları birleştirerek, tüketicilerin hiç bir zaman olmadığı kadar zengin ve detaylı yeni hikayelere ulaşmasını kolaylaştırıyor.

  • RememberMe  TOTeM (Tales of Things and Electronic Memory ) ve Oxfam’ın ortaklaşa yürüttükleri bir proje. Proje, eşya bağışında bulunan kişilerin, RFID etiketleme teknolojisi sayesinde bağışladıkları eşyalara hikayeler yüklemesine olanak tanıyarak, kişilerin kişisel tarihini bağışlanan eşyalara taşıyan bir proje.
  • Mart 2011’de, ABD merkezli ReMakes, geri-kazanılmış billboard ve film posterlerinden yapılmış çevre dostu, benzersiz bir amerikan servis serisi çıkarttı. Servis setlerinin üzerindeki QR kodunu akıllı bir telefon ile taradığınızda, ReMakes ile bilgilerin yer aldığı bir internet sitesine bağlanıyorsunuz.
  • Mart 2011’de kurulan İspanya merkezli giyim ve hayat tarzı şirketi N-spired Story müşterilerini kendilerine fotoğraf, video, haber ve hikayeler göndermeye davet ediyor; zira her ay seçilen bir hikaye, sınırlı üretim bir t-shirt’ün üzerine basılıyor. Kullanıcılar telefonlarıyla t-shirt’ün üzerindeki tasarıma odaklanarak internet üzerinden online içeriğe ulaşabiliyorlar.


  • IOU project üretimde el-dokuması Hint kumaşları kullanan bir giysi serisi. Müşteriler satın aldıkları her bir giysiyi, taşıdığı QR kodu sayesinde, Hindistan’da o kumaşı dokuyan kişiye kadar izleme şansına sahip.




Tüketicilerin hayatlarının daha yoğun hale gelmesi, onlar için birbiriyle uyumlu ürün ve hizmetleri tek tek seçip düzenlemek ve sonra da abonelikler yoluyla satış yapmak için devasa fırsatlar anlamına geliyor. Şunlara bir bakın:

  • İngiltere merkezli Jangeus Design dünyadaki ürünler arasında en gösterişsiz ancak en kullanışlısı olan çevre dostu mutfak bezleri için yıllık abonelik imkanı tanıyor.


  • Hoseanna ABD’de aylık olarak (kaçmaz) bir çift külotlu çorabı müşterilerinin kapısına kadar götürüyor.


  • Men are Useless  Birleşik Krallık’da, aylık olarak, müşterilerinin adreslerine traş ürünleri postalıyor. Yeni piyasaya çıkan GlossyBox sayesinde ise, güzellik düşkünü kadınlar lüks ürünlerin mini versiyonlarını deneme fırsatı kazanıyor.
  • ABD’de Tota Press el yapımı kart postal aboneliği sunuyor.


  • Canadian Papirmasse sanatseverlere aylık sanat baskısı abonelik hizmeti verirken, ABD merkezli Alula ise müşterilerine her yıl dört sınırlı üretim sanatsal kumaş için abonelik fırsati sunuyor.


  • Ocak 2011’de kurulan Not Another Bill  müşterilerine her ay yeni bir sürpriz hediye gönderiyor.




Tüketiciler heyecan hissi duymaktan ve kendilerini ayrıcalıklı hissetmekten hoşlanırlar (Bknz. PLANNED SPONTANEITY (PLANLI SPONTAN)). Groupon ve LivingSocial gibi flaş grup indirim sitelerinin çıkışı ve pop-up dükkanlarının populer olmaya devam etmesi, bize tüketicilerin hızlı ve spontane olarak bir şeyler satın almayı hala sevdiğini gösteriyor, özellikle de bir indirim söz konusuysa:

  • İsveçli perakendeci Papercut, Speedsale belirli kitap, DVD gibi ürünlerde sadece dört saniyeliğine indirim yapıyor. İnternette ürünü dört saniye görme şansınız var, dört saniye dolduğunda indirim tamamen kalkıyor. Sonsuza kadar.


  • Moda devi Burberry Bahar/Yaz 2011 koleksiyonunu sergilemek için Burberry Retail Theater (Burberry Perakende Satış Sahnesi)’ni organize etti. Organizasyona podyumdan direkt olarak ürün seçip satın almak üzere 15 ülkeden müşteriler davet edildi.
  • Benzer şekilde, Moda Operandi üyelerine tasarımcının defilesini takip eden 48 saat içinde giysileri satın alma olanağı tanıyor. Üyelere, satın aldıkları giysiler dört ay içinde ulaştırılıyor, bu tarih giysilerin başlıca mağazalara ulaşmasından iki ay öncesine denk geliyor. Sadece davet edilenlerin üye olabilmesi, ayrıcalığı daha da özel kılıyor.
  • Groupon Chicago’da Groupon Now  adında bir pilot programa başladı. Bu yeni uygulama ile müşteriler civardaki iş yerlerinin verdiği indirimlerden gerçek zamanlı olarak haberdar ediliyor. Ancak, her indirim sadece birkaç saat için geçerli, yani müşterilerin indirimden yararlanmak için çok hızlı davranması gerekiyor.




Cömertlik konulu inovasyonlardan birçok örnek verdik: RANDOM ACTS OF KINDNESS  (RASTGELE İNCELİKLER) trendinden EMERGING GENEROSITY (GELİŞMEKTE OLAN CÖMERTLİK) trendlerine kadar.  Evet, çünkü bu trend hala fırsatlar sunmaya devam ediyor 😉

Ancak bir örnek var ki, ‘Hayırseverlik ve ATTENTION ECONOMY (İLGİ EKONOMİSİ) Buluşması’ nı cidden bir sonraki seviyeye taşıyor 😉

  • DONA Güney Kore sokaklarında bağış toplamak üzere tasarlanmış, çocuk görünümünde bir robot. Bağış topladığı kabın içine her para konuluşunda teşekkür jestleri yapmaya programlanmış.

7. POP-UP 4.0


2004 yılında POP-UP STORES (POP-UP DÜKKANLAR)  lafını uydurduğumuzdan beri (evet, o biziz!), bu geçici kavram, birçok pazarlama ve marka yönetimi stratejisinin kalıcı unsurlarından biri haline geldi. Bu derece kısa ömürlü bir fenomenin sürekli inovasyona ihtiyacı vardır. Bu nedenle bugün gördüğümüz pop-up’lar öncekilerden daha büyük, daha iyi ve daha uç noktada:



  • Mayıs 2011’de Tommy Hilfiger bir East Coast plaj evini çağrıştıracak şekilde tasarlanmış geçici bir yapı olan Prep World Pop-Up  ’ını tanıttı. Ev dünyanın birçok şehrini gezecek, ve oralardaki stiline düşkün müşterilere yönelik Prep World-temalı organizasyonlar düzenleyecek.
  • Coca Cola Give It Back  kampanyası kapsamında Tel Aviv’de kurduğu bir pop-up mağazada (Nisan 2011’de) geri dönüştürülmüş ve yeniden değerlendirilmiş Coca Cola şişe ve kutularından elde edilmiş ürünleri satışa sundu.
  • Cenevre havaalanında yoğun kış döneminde ana terminalde oluşan izdihamı hafifletmek düşüncesiyle bir  geçici pop-up terminal kuruldu. Özel check-in alanına sahip, beyaz, tamamen su geçirmez büyük bir çadır olan ek terminal havaalanının tam karşısına kuruldu.
  • Mart 2011’de, İsveçli küçük aletler üreticisi Electrolux Italyan Park Associati mimarları ile işbirliği yaparak, aliminyum kaplamadan yapılmış, 18 kişinin yemek yiyebileceği büyüklükte teraslı taşınabilir bir restoran olan The Cube  ’ü yarattı. The Cube, Avrupa’nın birçok şehrinde, her biri şehrin eşsiz bir panoramik manzarasını sunan, özel olarak seçilmiş lokasyonlarda müşterilere hizmet verdi.


  • Kilo Fashion  Milano’da kiloyla tasarım giysi ve aksesuar satan bir pop-up dükkanın adı. Moda markası Lilla’nın parlak fikrinin eseri olan Kilo Fashion Mart sonundan Temmuz 2011’e kadar açık kalacak.
  • Boxpark Londra’nın Shoreditch bölgesinde bu Ağustos ayında kurulması planlanan bir pop-up alışveriş merkezi. 40 yıldan uzun süredir kullanılmayan bir demiryolu tesisi olan Bishopsgate Goods Yard üzerinde kurulacak olan iki katlı yapı, 50 tane küçük mağazaya ev sahipliği yapacak. Daha ziyade küçük ve bağımsız markalara öncelik verecek olan Boxpark’ta yer alacak olan markalar dikkatle seçilmiş ve dükkan açmaları için davet edilmiş.



Orta karar kalitede veya ev yapımı ürün ve hizmetlerle yetinmek ((STILL) MADE HERE özelliğine sahip değilseler tabi 😉  günümüzün beklenti sahibi tüketicileri için kabul edilebilir bir şey değil. Günümüzde uygun bütçeli, ulaşılabilir ürün & araçlar sıradan insanların profesyonel kalitede içerik ve ürünlere ulaşmasını olanaklı kılmakta. İşte gözümüze çarpan birkaç yeni örnek:

  • Yeni Zelanda merkezli WilliamsWarn 2011’de dünyanın ilk evde bira yapma makinasını üretti. Kolay kullanımlı bu makina sayesinde, acemi kullanıcılar bile en sevdikleri bira çeşitlerini hazırlayabilir, zira makina bira üretiminin sürecinin en önemli kısımlarını otomatik olarak kendisi hallediyor.


  • California merkezli TechShop şirketi, üyelerinin (pahalı) tasarım hayallerini gerçeğe dönüştürme fırsatı bulduğu bir dizi araç-gereçli workshop düzenliyor.
  • Collabracam kullanıcıların profesyonel bir yönetmen gibi çekim yapmasına imkan sağlıyor. Dört adet iPhone, iPod Touch veya iPad’i birbirine bağlamak suretiyle, yönetmenin tüm kameraların çekim akışını görmesine, shot’lar alabilmesine ve istediği an bir çekimden diğerine geçebilmesine izin veriyor. 




Tüketicilerin hayatlarının her geçen gün daha büyük bir bölümünü internette geçirmeye devam etmeleri karşısında, daha önce, online kimliğin inşa edilen, kendisinden fayda sağlanılan (PROFILE MYNING) ve hatta böbürlenme konusu olabilen bir şey olması konularını detaylı olarak incelemiştik (ONLINE STATUS SYMBOLS (ONLINE STATÜ SEMBOLLERİ)). Şu durumda, insanların online (ve dolayısıyla offline – gerçek hayattaki) itibarlarını* yok etmeye, korumaya veya eski haline getirmeye yönelik ürün ve hizmetlere olan talebin artmasına da şaşmamak gerekiyor.

  • ABD merkezli  ve Reputation Armor  online itibar yönetimi konusunda danışmanlık veren iki şirket. Müşterilerine datalarını yönetmek ve yanıltıcı ya da yanlış bilgileri bloke edip olumlu içeriği arttırmak suretiyle, itibarlarını savunmak konusunda yardımcı oluyorlar.
  • Metal Rabbit Media hali vakti yerinde müşterilerine “ürün ve hizmetleri hakkında konuşulmasını sağlama, bunlara olan talebi arttırma ve itibarı koruma” hizmetleri sunuyor.



  • Socioclean ve Reppler kullanıcıların online sosyal profillerini denetlemek ve riskli ya da uygunsuz materyallerden arındırmak için kullanabilecekleri ücretsiz servisler.




Ortada dönen haber ve bilginin miktarı ve tüketicilerin bu bilginin en harika parçalarını silip süpürme isteği dur durak bilmiyor (Bknz.  INFOLUST). Böylesi bir oramda, ticari bilgileri sunmak, düzenlemek, sergilemek, soymak, filtrelemek, gruplamak ve tek tek seçilmiş parçaları belli bir amaca yönelik olarak bir araya getirerek sergilemek suretiyle bilgiyi kolay hazmedilebilir ve yararlı hale getirmeye yarayan her şey sonsuza kadar iyi iş yapacaktır. Bu tür düzenlemelerin uç noktası sayılabilecek şu örneklere bir göz atın:

  • Hotel Haiku  dünyanın çeşitli yerlerindeki otelleri ultra-basit bir yöntemle listeleyen bir seyahat sitesi. Bir otelle ilgili bilgi tek bir resimden, kısa bir tanımdan ve bir linkten oluşuyor. Hepsi bu kadar.
  • Birleşmiş krallık merkezli Just Buy This One  sitesi, herhangi bir ürün hakkında yapılan tüm değerlendirmelerin toplamından tek bir skor belirleyerek, tek bir tavsiye sunuyor. Bu hizmeti, fotoğraf makinalarından elektrikli su ısıtıcılarına kadar, dokuz kategoride vermekte.


  • Bütün ilgisini müzik ve modaya yönelten 1band1brand  internet sitesi, her hafta yeni çıkan bir müzik topluluğu ve geleceği parlak bir moda markasını ön plana çıkarıyor, ve üyelerine özel fırsatlar sunuyor.
  • Art Sumo gelişmekte olan ülkelerdeki, değeri henüz yeteri kadar anlaşılamamış sanatçıları tanıtmak üzere kurulmuş, sadece üyelerin girebildiği bir site. Her gün bir adet tanınmamış resmi oldukça indirimli bir fiyata satışa sunuyor.




Pazarlama uygulamalarında insani dokunuşu hissettirmek, her zaman markaların satışlarını yükselten, tüketicilerinin bağlılık ve sadakatini arttıran bir faktör olmuştur ve olmaya da devam edecektir. GENERATION G (G GENERASYONU)’nun alt trendlerinden biri olan ‘GIFTING GALORE’ markaların insanların birbirlerine hediye vermelerini kolaylaştırmak için geliştirdikleri yaratıcı yöntemleri kapsıyor.

  • PepsiCo kısa süre önce tüketicilerin arkadaşlarına içecek ısmarlamasına olanak tanıyan ‘Social Vending Machine’  ’nı kullanıma açtı. İçeceği ısmarladığınız kişi, uygulamaya üye makinalardan içeceğini bir SMS kodu girerek alabiliyor.


  • Alman firması frinXX kullanıcılarına, arkadaşlarına herhangi bir barda içki ısmarlama olanağı tanıyor. Satın alma işlemi sonlandıktan sonra, üretilen kod, kişisel bir mesajla beraber içki ısmarlanan kişinin cep telefonuna gönderiliyor.


  • Giftee kullanıcılarının, Twitter üzerinden arkadaşlarına ve hayır kurumlarına küçük “teşekkür” hediyeleri göndermelerine izin veren Japonya merkezli bir online servis.




Tüketicilerin hayatlarında olup biteni sosyal medya üzerinden yayınlamak arzusu bitmek tükenmek bilmezken (Bknz. SOCIAL-LITES), Foursquare ve Gowalla ya da Facebook’un Like butonu, insanların arkadaşlarına nerede olduklarını, ne yaptıklarını ve neden hoşlandıklarını anlatmasını kolaylaştırıyor. Peki, offline, yani fiziksel dünyadaki tecrübelerle, online, yani interneti süper kolay bir yöntemle birleştirmeye ne dersiniz? Şu örneklere bir göz gezdirin:

  • Nisan 2011’de araba üreticisi Renault AutoRAI Amsterdam Motorshow fuarında katılımcılara üzerinden Facebook hesaplarına bağlanabilecekleri RFID-özellikli kartlar dağıttı. Kullanıcılar, kartı kart okuyucusundan geçirerek, fiziksel olarak bir arabayı ‘like’ ettiklerinde, bu ‘like’ otomatik olarak Facebook profillerinde yayınlanıyordu.


  • Geçtiğimiz Ağustos ayında, seçtiği bir grup İsrailli genci, aktivite temelli bir yaz kampı olan Coca-Cola Köyüne davet etti (YouTube videosunu izlemek için tıklayın). Gençlere girişte RFID-uyumlu bilek bantları verildi, her bir aktiviteye başlamadan önce bu bantları okutuyorlar (yüzmeden, masaja kadar), ve bu sayede Facebook statüleri otomatik olarak güncelleniyordu. Yine bilek bantlarını kullanarak çektikleri fotoğrafları otomatik olarak Facebook’ta tag edebiliyorlardı.
  • Mart 2011’de Brüksel’deki PIAS Nites müzik festivalinde  dinleyicilere Facebook account’larına bağlanabilecekleri kartlar dağıtıldı. Tanıştıkları yeni insanlarla kart okuyucusuna kartlarını birlikte okutarak Facebook’ta arkadaş olabiliyor, veya özel bir kabinde çektirdikleri fotoğrafı Facebook profillerine anında ekleyebiliyorlardı.



Geleneksel alıcı/satıcı ilişkisinin tepe-taklak olduğu ve artık satıcıların tüketicilerin işleri için teklif verdiği, maksat temelli, internet siteleri gün geçtikçe çoğalıyor. Aşağıdaki taze ‘BIDCONOMY’ girişim örneklerine bir göz atın:


  • Kanadalı Zipzoom herhangi bir ürün veya hizmet satın almak isteyen alıcılara siteden duyuru yapma şansı tanıyor. İlgilenen satıcı ve hizmet sağlayıcılar, ihtiyaç sahiplerine hizmet vermek için teklifde bulunuyorlar. Kişiye özel olarak hazırlanan teklifler, aralarından en iyisini seçebileceği şekilde, doğrudan kişinin kendisine gönderiliyor.
  • Mart 2011’de deneme sürümü olarak kullanıma açılan HolidayCrowd  sitesi, yolculuğa çıkmayı düşünenlerden, çıkmak istedikleri yolculuğun yer ve bütçe gibi detaylarını bir liste halinde sıralamalarını istiyor. Üye seyahat acenteleri site üzerinden talebi değerlendirerek müşteriye aternatif seyahat planı teklifleri sunuyorlar.


  • Zaarly Mayıs 2011’de yeni kurulan bir şirket, Craigslist modelinin kafasını ters yerleştirerek Ashton Kutcher’ın dikkatini çekmeyi başardı. Sitenin özelliklerini kullanarak, kullanıcılar bulundukları yeri, ne tür bir hizmet aradıklarını, bu iş için ne kadar bütçe ayırdıklarını ve hizmete ne zaman ihtiyaç duyduklarını anons ediyorlar. Talepler, ilgili bölgedeki kişilere, hizmet sağlayıcılarına ve şirketlere ulaştırılıyor. Sonrasında Zaarly hizmet talebinde bulunan kullanıcıyı ilgilenen tedarikçilerle telefon üzerinden biraraya getirip, birbirlerine telefon numaralarını vermek zorunda olmadan, lojistik işlemleri tartışmalarına ve alışveriş işlemlerini tamamlamalarına olanak sağlıyor.




Sizce bir markanın ürün ve hizmetlerini tüketicilerin istek ve ihtiyaçları doğrultusunda özelleştirilebilir hale getirmesinin üst sınırı var mıdır? Müşterilere sadece renk veya desen seçme şansı tanımayı unutun; önümüzdeki yıllarda oyunun adı hiper-kişiselleştirme olacak. Aşağıdaki örneklerden bu konuda bir şeyler öğrenmek mümkün::

  • Fransız cilt bakım şirketi Codage, müşterilerinin çeşitli ürünlerin içerik maddelerini ve kullanım konsantrasyonlarını belirlemesine izin veriyor. Tüketiciler, önce, online teşhis sürecini takip ederek, kişisel ihtiyaçlarını belirliyorlar. Ardından Codage onlara uygun besleyici takviyeler ve yüz ve göz bölgeleri için serum önerilerinde bulunuyor.


  • Hollanda Merkezli Kunst Buzz yazdıkları tweet’leri kullanarak kullanıcıların resimlerini oluşturuyor. Tuvale bastırılan posterlerin üç farklı boyutu var ve fiyatları 125 EUR’dan 225 EUR’ya kadar değişiyor.



Hakikaten Schumpeter’in yaratıcı yıkımıyla karşı karşıyayız!

Kafanıza son bir kez daha kazımak adına: işinizin temel noktalarını sürekli iyileştirmenin yanı sıra, tüketici trendlerini öngörerek sürekli olarak inovasyon yapmalısınız. Bu Trend Briefing’i size guru’ların gösterdiği yolda ilerleyen markaların icraatlarından örnekler vermeye çalıştı.

İşin hem korkutucu hem de şenlikli olan yanı ne biliyor musunuz? Nerede yaşıyor olursanız olun, yaptığınız iş ne olursa olsun, Avustralya’da, Hollanda’da, ABD’de, Arjantin’de Turkiye’de, Singapur’da veya Güney Amerika’da ortaya çıkan inovasyonlardan haberdar olmamak için artık hiç bir bahaneniz olamaz… Hepsi hemen şuracıkta, trend’lere ve yeni iş fikirlerine odaklanmış sayısız kaynak tarafından 24/7 rapor edilmekte.



 Kısa bir süre önce yayınlanan Trendwatching ‘in 2011 Yılının En Önemli 11 Tüketici Trendi arasında dikkat çeken R.A.K.’yi uygulamanın, 2011 yılında neden kazandıran bir strateji olacağına dair detaylı açıklamayı bu bültende bulabilirsiniz. Şimdi öncelikle trendimizin tanımına bir göz atalım:

RANDOM ACTS OF KINDNESS | Çoktandır karşılarında mesafeli, esneklikten uzak ve salt kendi çıkarlarına hizmet eden bir şirket profili görmeye alışmış olan (ve bundan hiç hoşlanmayan) tüketiciler tarafından, herhangi bir markanın kendilerine yönelik en ufak ince davranışı minnettarlıkla karşılanacaktır.  Hem marka ve tüketicisi arasında, hem de  tüketicilerin kendi aralarındaki, gittikçe artan seviyedeki açık iletişim (özellikle internet üzerinden on-line iletişim), markaların R.A.K. yoluyla tüketicilerini şaşırtıp sevindirmelerini, daha önce hiç olmadığı kadar kolay hale getiriyor. İster hediye göndererek, ister ortak platformlarda paylaştıkları duygu ve düşüncelerine yanıt vererek ya da sadece onlara önem verdiklerini göstermek şeklinde bile olsa*.

Şimdi R.A.K. uygulamalarına başlamanın tam zamanı:

  1. İNSANİ BOYUT | Tüketiciler markaların insani yönünü görmeyi giderek daha çok talep ediyor (belki de markaların herhangi bir insani yönü olup olmadığını görmek istiyorlar demek daha doğru ;-), bu da R.A.K. uygulamalarının her zamankinden daha da hoş karşılanacağı bir ortam yaratıyor.
  2. HER ŞEY ORTADA | Kitleler hem şu an içinde bulundukları, hem de yaşamak istedikleri hayatlar, duygudurumları ve mekanlar hakkında, Facebook, Twitter ve diğer sosyal paylaşım ağlarında, giderek artan oranda kişisel bilgiyi, herkesin görebileceği şekilde ifşa ediyor. Bu da, R.A.K. uygulamalarının daha kişiye özel yapılabilmesini olanaklı kılan bir ortam sağlıyor.
  3. AL VE PAYLAŞ | Sosyal ağlar sayesinde, daha önce hiç olmadığı kadar çok sayıda tüketici, tecrübelerini, arkadaşları ve daha geniş kitlelerle paylaşmakta. Bu durum, R.A.K. uygulamalarının etkisinin, sadece yöneltildiği tek tek bireylerle sınırlı kalmayıp, çok daha geniş bir kitleye ulaşma potansiyeli olduğuna işaret ediyor.

Şimdi R.A.K. uygulamalarının etkisini güçlendiren bu üç faktöre daha yakından bakalım:



R.A.K. GENERATION G (G JENERASYONU) ’nu oluşturan (G harfi, İngilizce’de “Açgözlülük” anlamına gelen “Greed” sözcüğünün baş harfi olan G’yi değil, İngilizce’de “Cömertlik” anlamına gelen “Generosity” sözcüğünün baş harfi olan G’yi temsil ediyor) kalabalık (ve sayıları gittikçe artmakta olan) tüketici kitlesine hitap ediyor. Büyük, küstah, kaba ve ulaşılmaz görünen kurumlardan yaka silken, dünyanın farklı bölgelerinde yaşayan bu bıkmış usanmış tüketiciler, işletmelerin sosyal, etik ve çevresel anlamda giderek daha fazla sorumluluk sahibi olmalarını bekliyorlar.

  • İnsanların %71’i “değerleri kişisel değerleriyle uyumlu olan” şirketlerin markalarını  satın almayı önemsediklerini belirtiyor. (Kaynak: Young & Rubicam, Ağustos 2010.)
  • 2006 yılında, ‘güçlü finansal performans’ Amerikalı tüketiciler için bir şirketin kurumsal itibarını belirleyen en önemli unsurlar arasında üçüncü sırada yer alıyordu. 2010 yılına gelindiğinde ise, “finansal getiriler” Edelman ölçeğinde en alt sıraya gerilerken, “şeffaf ve dürüst uygulamalara sahip olmak” ve “güvenilir bir şirket olmak” en önemli iki unsur olarak ilk iki sırayı paylaşmaktaydı. (Kaynak: Edelman Trust Barometer, 2010.)
  • Birleşik Krallık tüketicilerinin %87’si şirketlerin toplumun çıkarlarını işletmenin kendi çıkarlarıyla eşit düzeyde tutmasını beklerken, Hint tüketicilerin %78’i, Çinli tüketicilerin %77’si ve Brezilyalı tüketicilerin ise %80’i iyi bir davayı destekleyen markaları tercih ettiklerini belirtiyorlar. (Kaynak: Edelman, Kasım 2010.)

Peki tüm bunların R.A.K. ile bağlantısı nedir? GENERATION G üyeleri aynı zamanda eski tip işletme öncelikleri ve formalitelerinden de bıkmış durumdalar. Paylaşmak, yaratmak, tartışmak ve işbirliği yapmak artık pek çokları için bir yaşam biçimi haline gelirken (hem on-line, hem de off-line olarak), bu kişiler, etkileşimlerinin sahici ve keyifli olmasını da istemeye ve beklemeye başladılar. Ve evet, bu talep markalarla olan etkileşimleri için de geçerli.

İşte R.A.K. cömertliğin ötesinde, şefkat, insaniyet veya belki de sadece biraz kişilik gösteren, ‘insancıl’ markalara hasret tüketicilere sesleniyor.





Bugün, eskiye oranla çok daha fazla sayıda insan, bilerek ve isteyerek, özel hayatlarıyla ilgili çok daha fazla kişisel bilgiyi herkesin görebileceği şekilde gözler önüne sermekte: Bunlar günlük yaşamları, içinde bulundukları ruh halleri veya bulundukları yerler* hakkında bilgiler (genellikle de Facebook, Twitter, Foursquare, GetGlue ya da benzer sosyal paylaşım uygulamaları aracılığıyla paylaşılmakta). Birkaç rakam:

  • 22 ülkede yapılan bir araştırmaya gore, Japonya ve Almanya dışındaki tüm ülkelerde internet kullanıcılarının çoğunluğu bir sosyal paylaşım ağına üye. (Kaynak: Pew, Aralık 2010.)
  • Twitter 200 milyon adet kullanıcı hesabına sahip olmakla ve günde 95 milyon tweet adeti ile övünüyor. (Kaynak:, Şubat 2011.)
  • Internet kullanıcısı yetişkinlerin %22.3’ünün Twitter’a üye olduğu Hollanda, Twitter’ın dünyada en geniş kitleye ulaştığı ülke.  Sırasıyla onu Brezilya (%21.8), Venezuela (%21.1) ve Japonya (%20) takip etmekte. (Kaynak: Comscore, Aralık 2010.)
  • Çin’in populer anlık mesajlaşma platformu QQ’nun aktif üye sayısı 600 milyonun üzerinde. (Kaynak: QQ, Mart 2011.)
  • 2010 yılında Foursquare’de 380 milyon defa check-in yapıldı. Bu oran 2009 yılındaki oranın tam %3,400 katı. (Kaynak:, Ocak 2011.)
  • Internet kullanıcılarının sadece %33’ü online ortamlarda kendileriyle ilgili yer alan bilgilerin miktarı konusunda endişelendiğini belirtmekte, ki bu oran Aralık 2006’da %40 idi. (Kaynak: Pew, May 2010.)

Tüm bu kişisel bilgiler, markaların, tüketicilerin hayatında gerçekten neler olup bittiğini anlamasına giderek daha fazla yardımcı olmakta (hem iyi hem de kötü bir şey!).

Aslında markalar için potansiyel müşterilerinin ihtiyaç ve arzularını dinlemek ve bunlara yepyeni ve hatta kişiye özel olarak kurgulanmış şekillerde tepki verebilmek, daha önce hiç bu kadar kolay olmamıştı. Bu sözünü ettiğimiz durumların çoğu gerçek zamanlı olduğu için, markalar tüketicileriyle gerçek ihtiyaç anında daha fazla etkileşime geçme şansına da sahip oluyorlar. Bu da, R.A.K. uygulamalarının tüketici açısından daha da anlamlı hale gelmesine ve onun tarafından daha da hoş karşılanmasına yol açan bir faktör.

  • Statünün salt servet ve güç sayesinde değil, kişinin sahip olduğu bilgi, beceri, nüfuz ve popülariteyi herkesin görebileceği biçimde sergilemesi (özellikle online olarak paylaşması) sayesinde edinilmesi (STATUSPHERE), şeklinde değişen statü kavramı.
  • Tüketicilerin niyetlerini veya o anda bulundukları yerleri kendi aralarında ya da daha iyi teklif ve/veya hizmetler elde edebilmek için şirketlerle paylaşmaları (CROWD CLOUT (KALABALIĞIN GÜCÜ) ve PRICING PANDEMONIUM (FİYAT CURCUNASI)).
  • Müşterilerin bizzat kendileri artık herkese karşı daha açık oldukları için, şirketlerin de onlara karşı daha açık olmasını beklemeleri. Ve aynı şirketlerin şikayetlere anında yanıt verip veremediği (hatta uyarılmayı beklemeden kendiliğinden açıklama yapması) (TRANSPARENCY TRIUMPH (ŞEFFAFLIĞIN ZAFERİ)).
  • Yeni ürünler ve servisler tasarlamak veya mevcut ürün ve servisleri geliştirmek için crowd-sourcing (ürün veya hizmetin, bizzat hedef kitle tarafından tasarlanması) tekniklerinin kullanılması.
  • Ve tabii ki, kişisel bilgilerinizi herkesle paylaşmanın tehlikesi: Durumdan faydalanmak isteyenlerden (Please Rob Me –“Lütfen Beni Soyar mısın” adındaki internet sitesini anımsıyor musunuz? Hani (geçici bir süre boyunca ve biraz üstün körü bir biçimde de olsa) Twitter ve Foursquare’de aşırı bilgi paylaşımının risklerine dikkat çekmişti) şirketlere ve hatta hükümetlere kadar, gözler önünde yer alan bu sonsuz kişisel bilgi akışını suistimal edenler var. Aslında, tüketicilerin, markaların ve hükümetlerin değişen özel yaşam/ gizlilik normlarıyla mücadelesi, online dünyanın en önemli tartışma konularından biri olmaya aday.




Aslında markaların tüketicilerine yönelik R.A.K. uygulamaları yapma şansları her zaman vardı. Küçük markalar bunu gayri-resmi olarak, büyük markalarsa yoğun bir şekilde destekledikleri reklam kampanyaları yoluyla yapıyorlardı. Şimdi ise büyük küçük bütün markalar R.A.K. stratejisini düşük maliyetlerle uygulayabilir, çünkü artık “HER ŞEY ORTADA” trendi, kendisine R.A.K. yöneltilen tek tek kişilerin deneyimlerini eskiye oranla çok daha geniş kitlelerle paylaşmasını garanti ediyor.

Sosyal ağların haber akışları, insanları diğerlerini aramak, onlara mesaj atmak hatta onları görmek zahmetinden kurtarıp (ah şu koşuşturmaca yok mu!), geniş bir kitleyle kimseyi bölmeden veya rahatsızlık vermeden bilgi paylaşmayı mümkün kılıyor. Tek bir istatistik her şeyi anlatıyor:

  • Facebook’un 500 milyon aktif kullanıcısı kendi aralarında ayda toplam 30 milyar adedin üzerinde içerik paylaşıyor. Ortalama bir kullanıcının 130 tane arkadaşı var. (Kaynak: Facebook, Şubat 2011.)

Kurulan bağlantıların sayısında ve bağlantılar sayesinde ulaşılan erişimin çapında yaşanan patlama, insanların birbirleriyle paylaşmayı sevdikleri türden ilginç, anlamlı, komik, motive edici anlar yaratabilen markalar için inanılmaz büyüklükte fırsatlar sunuyor. Bu da R.A.K. uygulamalarının bundan böyle sadece yöneltildiği tek tek bireylerle sınırlı kalmayıp, binlerce, belki de on binlerce insana ulaşma olasılığı olduğu anlamına geliyor.


İyi uygulandığında, R.A.K. tüketicilerde ani/beklenmedik bir keyif ve neşe yaratarak markanın onların gözündeki itibarını ciddi olarak arttırır. Kötü uygulandığında ise, onları ıskalar (en iyi ihtimalle), kızdırabilir ve hatta sinirden çılgına dönmelerine neden olabilir. Ayarı tutturmak için bir iki ipucu:

Samimi olun. R.A.K. markanın genel tutumunun bir göstergesi olmalı, (geçici) hoş bir istisnası değil.  “Mış” gibi yaparak müşterilerini kandırabileceğini düşünen, katı kalpli, geçmişe takılıp kalmış markaların maskesi, günümüzün şeffaf ekonomisinde çok geçmeden düşecektir. Böyle bir durum karşısında tüketicinin vereceği tepkinin “rastgele” olmayacağı da kesin.

Kişiselleştirin, ama aşırı kişiselleştirmeyin. Kişisel durum ve ihtiyaçlarına hitap eden, kendilerine özel R.A.K. uygulamaları tüketicilerin ne kadar hoşuna giderse, herhangi bir markanın kendilerini takip altına aldığı hissi de onları bir o kadar rahatsız edecektir. Markalar, yaptıkları R.A.K. uygulamalarının ölçülü ve yerinde olduğundan emin olmalılar. Tam zamanında yapılan samimi ve iyi niyetli hareketler tüketiciler tarafından takdirle karşılanırken, özel hayata müdahale olarak algılanan hareketler tepkiyle karşılanacaktır.

Duygusuz ve kaba olmayın, şefkat gösterin. “İnsani” markalardan gelen R.A.K.’ler, müşterileri tarafından, tam da bu yüzden, yani, salt kendi kurumsal çıkarlarına hizmet eden pazarlama numaraları olarak değil de, samimi birer “ince davranış” olarak algılandıkları için hoş karşılanacaktır.

Paylaşılabilir olun. İnsanlara kendilerine yöneltilen R.A.K.’yi arkadaşları ve aileleri ile de paylaşmaları için bir neden verin (hatta ekstra bir bilet ya da online video gibi direkt olarak paylaşabilecekleri bir şey vermek daha bile iyi olur).

Cömert olun. GENERATION G üyeleri markalardan gelecek her türlü cömertliği takdirle karşılıyor. Evet ama, siz yine de çok sayıda insana karşı “azıcık cömert” olmaya çalışmak yerine,  az sayıda insana karşı “gerçekten cömert” olmayı tercih etseniz iyi olur.

Bir anlama ve amaca hizmet edin. Tüketicileri kendi R.A.K. uygulamalarını yapmak konusunda yüreklendirin. Sonrasında onları herkesin içinde ödüllendirirerek onlara harika bir STATUS STORY (STATÜ HİKAYESİ) hediye edebilirsiniz.

Gerçek olun. İnsanları gerçekten şaşırtmak mı istiyorsunuz? O halde R.A.K. uygulamalarını onların ayağına kadar götürün. Günlük hayatlarının tam ortasına, ailelerinin, arkadaşlarının ve iş arkadaşlarının arasına kadar. Her ne kadar insanlar R.A.K. uygulamalarını internet üzerinden paylaşıyor olsa da, gerçek hayatta yapılan inceliklerin etkisi de her zaman büyük olacak.

Burnunuzu sokmayın, hiç bir şey için zorlamayın ya da bir şeyler satmaya çalışmayın. Burada konu siz veya markanız değilsiniz. Karşınızdaki kişiye odaklanın.

Çok sık R.A.K. uygulaması yapmayın. Müşterileriniz R.A.K. ile karşılaşmadıkları zaman kendilerini kötü hissetmemeliler. (Mevcut müşterilerinizi daha sistematik bir biçimde ödüllendirmek ve mutlu etmek için fikirler: PERKONOMICS.)




  • L’Oreal’in cilt bakım markası Biotherm, Birleşik Krallık’ta yaptığı bir kampanyayla, yorgun olduğunu belirten Twitter kullanıcılarına @BioThermBeauty adlı Twitter hesabı üzerinden ulaşıp, onlara Skin.Ergetic anti-fatigue (yorgunluk karşıtı) ürün serilerine ait deneme ürünleri gönderdi.


  • Ekim 2010’da, çiçek teslimat servisi Interflora Birleşik Krallık’ta bir sosyal medya kampanyası başlattı. Kampanyanın amacı Twitter kullanıcılarına çiçek yollayarak onları mutlu etmekti. Interflora önce Twitter kullanıcılarını takip edip, neşelenmeye ihtiyacı olanları tespit etti. Daha sonra saptadıkları kullanıcılarla iletişim kurdu ve ardından kendilerine bir buket çiçek yolladı.



  • Kasım 2010’da, Hollanda havayolu şirketi KLM How Happiness Spreads (Mutluluk Nasıl Yayılır) adında bir deneysel kampanya başlattı. Oluşturulan “Sürpriz Takımı”, kampanya süresince havaalanındaki yolculara her biri için kişiye özel olarak tasarlanmış sürpriz hediyeler verdi.
    Bunun dışında, Sürpriz Takımı, lokasyon temelli bir uygulama olan Foursquare üzerinden, KLM lokasyonuna check-in yapan kişileri anında tespit ederek, internetten bu kişilerle ilgili detaylı bilgi topladı. Sonra da, ulaştığı bilgiler ışığında belirlenen hediyeyi uçuştan önce kendilerine ulaştırdı.
    Örneğin, Sürpriz Takımı, yazdığı bir tweet’de New York’dayken PSV Eindhoven football maçını kaçıracağından yakınan bir yolcuya, New York’daki futbol barlarının hepsi tek tek üzerinde maviyle işaretlenmiş olan bir Lonely Planet rehberi hediye etti.


  • Haziran 2010’da, Amerikalı Kraft Foods/Nabisco firmasına ait bir kraker markası olan Wheat Thins, ‘The Crunch is Calling” (“Çıtırtı Seni Çağırıyor”) adında bir kampanya başlattı. Kampanya boyunca, bir Wheat Thins minibüsü yazdıkları tweet’lerde krakere olan sevgilerinden söz eden kişileri takip edip, onlara sürpriz hediyeler verdi. Tüketicilerin bir palet dolusu hediye ürünle ilk karşılaştığı an filme alındı. Videolar o kadar beğenildi ki, kampanyanın YouTube kanalı yaklaşık 1,500,000 kere izlendi.


  • Procter & Gamble’ın Secret marka deodorantı “İnsanların Aklını Başından Almak” pazarlama stratejisi kapsamında bir R.A.K. programı uygulamaya koydu. Tüketicilerden biri Secret’ın Facebook duvarına, İspanya’da Secret satılmadığı için artık alamadığını yazdığında, ürünü gümrük kuralları nedeniyle Amerika’dan direkt olarak İspanya’ya postalayamayan P&G, İtalya’ya giden bir ajans yetkilisinin götürüp oradan tüketiciye postalamasını sağladı.


Sakın R.A.K.’nin sadece online’la sınırlı bir trend olduğunu düşünmeyin. İşte size R.A.K. uygulamalarını müşterilerinin ayağına kadar götürerek, onları mutluluktan mest eden bir grup markadan örnekler (müşteriler başlarına gelen bu şanslı durumu online olarak paylaşacaklardır, o ayrı 😉



  • Aralık 2010’da, merkezi İspanya’da bulunan hava yolu şirketi Spanair Shackleton Group adlı yaratıcı ajansla kafa kafaya vererek, Noel arefesindeki geç saattaki uçuşlarından biri sırasında yolcularına hoş bir sürpriz hazırladı. Uçak indikten sonra bantın başında valizlerini almak için bekleyen yolcular, valizlerinden önce, hava yolunun bu özel günü kutlamak için her birine özel olarak hazırlayıp gönderdiği hediyelerle karşılaştılar.



  • Aralık 2010’da, Thomas Cook Group alt şirketlerinden, Finlandiya’lı seyahat şirketi Tjäreborg, kurayla seçtiği bir aileyi, sadece üç saat öncesinden haber vererek, dondurucu Finlandiya kışından alıp Tayland’daki Phuket sahillerine uçurdu. Ailenin tatil videosu Noel döneminde TV’de ve internette yayınlandı.



  • Merkezi Washington’da bulunan, çevreye duyarlı restoran zinciri Sweetgreen, müşterilerine yönelik ‘Rastgele Tatlı Davranışlar’da bulunan bir sokak takımı kurmuş. Bu güne kadarki faaliyetleri arasında, müşterilerin yağmur altında kalan bisikletlerinin üzerini örtmek ve park cezası alan sürücülerin arabasına hediye kartları bırakmak gibi tatlı davranışlar var.


  • Aralık 2010’da, Diageo’ya ait Ciroc Vodka markası, New York’ta, rap’ci Sean Combs ve NYC DOT ile ortaklaşa bir kampanyaya başladı. Güvenli Sürüş Programı adı verilen program kapsamında Ciroc ekipleri müşterilere, ay sonuna kadar taksilerde para yerine geçen, ücreti önceden ödenmiş hediye kartları dağıttı. Kartlar, içlerine yüklenen 25 ABD Dolar’lık kredi bitene kadar taksilerde kullanılabiliyordu.



  • Amerikan şekerleme ve çikolata devi Mars, Mart 2011’de, Kanada’da başlattığı Random Acts of Chocolate (Rastgele Çikolata Hareketleri) kampanyasında “ince bir davranış, büyük ya da küçük olsun, birinin gününe biraz sevinç katmaya yeter” sloganıyla ülkede iyilik elçilerinden oluşan bir topluluk oluşturmayı planlıyor. Kampanya Kanadalıları, ulusun incelik nabzını tutan Kindness Meter (İncelik Ölçer) ile ölçülecek olan, toplam 50,000 adet incelik yapmaya davet ediyor. Katılımcılar yaptıkları incelikleri diğerleriyle paylaşmak ve yerel toplum örgütlerini 10.000 Kanada Doları tutarındaki 3 bağış çekinden birine aday göstermek konusunda yüreklendiriliyor.



  • Portakal suyu markası Tropicana, Kanada’da başlattığı Brighter Mornings (Daha Aydınlık Sabahlar) kampanyası kapsamında, Kutup Dairesinin 200km kuzeyinde yer alan bir kutup kasabası olan Inuvik’e 36-foot genişliğinde bir helyum “güneş” balonu götürdü. 3,500 sakini olan Inuvik’te kışın 31 günü hiç ışıksız, 24 saat gece olarak yaşanmakta.



  • Şubat 2011’de, Hollandalı bira markası Heineken, markanın Facebook’da aldığı “like” sayısının 1 milyon adete ulaşmasının şerefine ‘One Million Hugs’ (‘Bir Milyon Kucaklaşma’) adını taşıyan bir video çekti. Film bir grup Hollandalı modelin Amsterdam barlarına girip, bira içen erkeklere sarılmasını gösteriyor. Klip “Milyon kere teşekkürler” yazısının ekrana gelmesiyle sona eriyor.


  • Yeni Zelanda’da yer alan Botany Town Centre alışveriş merkezi, Şubat 2011’de Freebruary adını verdiği bir kampanya başlattı. Kasalarda herhangi bir malı satın almak üzere beklerken, fotoğrafçılar tarafından oracıkta ‘şip şak’ fotoğrafları çekilen alışverişçiler, söz konusu ürüne bedava sahip olma şansını yakalıyorlardı.



  • Ve tabii bir de Oprah var. R.A.K. uygulamalarının öncülüğünü yapan biri olarak, Oprah bu trendin gücünü herkesten daha iyi biliyor. Daha önce Big Give programının sona ereceğini ilan etmiş olmasına rağmen, Eylül 2010’da, Oprah Winfrey Show’un final sezonunun ilk programında, stüdyosunda programı izlemekte olan 300 kişiyi Aralık 2010’da Avustralya’ya götüreceğini ilan etti. Yine Kasım 2010’da, stüdyodaki izleyicilerden biri 2012 model bir Volkswagen Beetle’ın anahtarına sahip oldu.


Bazen de markalar sadece diğer kişiler için R.A.K. yapmak isteyen bireylere yardımcı olmalılar:



  • Şubat 2011’de, İspanyol seyahat acentesi Atrapalo Barselona’da üç yıl geçiren Brezilyalı kreatif Lucas Jatobá’nın, Barselona şehrine, orada geçirdiği harika zamanlar için teşekkür etmesine yardımcı oldu. Jatobá ucuna tiyatro biletleri bağladığı balonları, rastgele insanlara ulaşması umuduyla şehrin gökyüzüne saldı. Bu olayın videosu şu ana kadar 350,000 kereden fazla izlendi.



  • Vitamin içeceği Emergen-C‘nin Ağustos 2010’da başlattığı “Share the Good” (“İyiliği Paylaş”) kampanyası, insanların “onları kendilerine getirecek bir şeye” ihtiyacı olan Facebook arkadaşlarına sürpriz yapmalarını sağlayan bir Facebook uygulaması. Kötü bir gün geçirmekte olan arkadaşınızı Facebook’ta “tag” ediyorsunuz, Emergen-C o kişiye bedava ürün gönderiyor.


  • How Good Grows (İyilik Nasıl Büyür) insanların yaptıkları iyilikleri online olarak diğerleriyle paylaşabildikleri, Yahoo!’ya ait bir internet sitesi. Burada yapılan statü güncellemeleri, Facebook, Twitter ve Yahoo! üzerinden arkadaşlarınız ve ailenizle de paylaşılabiliyor.


  • Kleenex Eylül 2010’da “Softness worth sharing” (“Bu yumuşaklık paylaşmaya değer”) adında bir kampanya başlattı. Kampanya kapsamında katılımcılar istedikleri kişiye bir paket bedava mendil, Facebook arkadaşlarına sanal bir Kleenex gönderebiliyorlar, ya da mendil kutularının üzerine yapıştırılabilecek özel mesajlar tasarlayıp basabiliyorlardı. Kampanya süresince bir milyon paket gönderimi yapıldı.



Bu, toptan bir strateji değişimi ya da uzun ve maliyetli tartışmalar gerektirmeyen tüketici trendlerden biri. Yalnızca doğru tutumu takınmanız yeterli.

Herkese açık ve kolaylıkla ulaşılabilen bilginin her geçen gün artması ve tüketicilerin tecrübelerini geniş kitlelerle paylaşabilme yetisi bir araya geldiğinde, ‘insani’ yönü ağır basan markaların, ciddi (ve samimi) bir R.A.K. stratejisi uygulayarak, esneklikten uzak ve hantal yerine şefkatli ve karizmatik olarak algılanabileceği bir ortam oluşuyor. Bu, hem müşteriler, hem de şirketin kendi çalışanları açısından, karşılığı parayla ölçülemeyecek kadar değerli ve bir o kadar da eğlenceli bir durum aslında.

Öyleyse siz de bu teoriden ve çoktan uygulamaya geçmiş markaların öğretisinden faydalanarak RANDOM ACTS OF KINDNESS trendini stratejinizin etkili ve kalıcı bir unsuru haline getirmeye bakın!


Geleceğin Tüketim Arenası Şehirler-Citysumers-


Geleceğin tüketim arenası şehirler olacak. Trendwatching ‘in geçtiğimiz önemli trendlerinden Citysumers’ı sizle paylaşıyorum.


Bundan önce URBANOMICS trendinden 2011 Yılının En Önemli 11 Tüketici Trendi arasında da behsetilmişti. Ancak, şehirleşmenin gelecek on yılın ‘mega makro’ trendlerinden biri olduğu düşüncesiyle, bu konuya bir tam Trend Briefing ayırmaya karar verdik. Bu bültende biz, çoktan başını alıp gitmiş olan şehirleşmenin birçok olası sonuçlarından sadece birisi olan CITYSUMER trendinin doğuşuna ve gelişmesine odaklanıyor olacağız. İlk olarak, tanımımız:


CITYSUMERS | San Francisco’dan Şangay’a ve São Paulo’ya kadar birçok şehirden, yüzlerce milyon (ve sayıları her geçen gün artmakta olan!) deneyimli ve sofistike şehirliler* Bunlar, eskiye oranla daha talepkar, daha açık fikirli ama daha gururlu, daha fazla bağlantı halinde, daha spontan yaşayan ve dene-gör prensipine daha yatkın, şehir yaşantısına ait bir dolu yeni ürün, hizmet, deneyim, kampanya ve söylemleri havada kapan yeni tüketiciler.

 CITYSUMERS trendinin etkisini güçlendiren üç faktör bizce şunlar:

  1. Dünyanın her yerinde şehirlerdeki nüfusun ciddi oranda artması (ŞEHİR PATLAMASI)
  2. Şehirlerin ve şehirlilerin refahının ve gücünün giderek artması (ŞEHRİN GÜCÜ)
  3. Şehir kültürü ve değerlerinin yaygınlaşması (ŞEHİRLİ OLMAK)

Markaların yukarıda tarif ettiğimiz CITYSUMERS’lara gerektiği şekilde hizmet verebilmeleri için, önce ürün ve kampanyalarını bu şehirli kitlelere uygun hale getirmeleri gerekiyor: pratik özelliklerinden (şehir yaşamına uyumlu şekil, boyut ve özelliklerde ürün ve hizmetler), hayat tarzlarını ‘anladığını’ göstermeye (yoğun ve çeşitli hayat tarzlarına hitap edebilme) ya da toplumsal ve çevresel sürdürübilirliğe katkıda bulunmaya kadar.

Ama önce, büyüyen kentsel tüketim arenasına biraz daha yakından bakalım:


Daha çok sayıda, daha büyük şehirler



  • Çin (%43), Afrika (%33) ve Hindistan (%29) olmasaydı, dünyanın şehirleşme oranı çoktan şu andaki %50.5’in üzerine çıkmış olacaktı. (Kaynak: CIA The World Factbook, 2010). Önümüzdeki birkaç on yılda, Çin, Afrika ve Hindistan’da çok yüksek oranlarda şehirleşme bekleniyor.
  • Her gün 180,000’e yakın kişi şehirlere taşınıyor. Bu yılda yaklaşık 60 milyon yeni şehirli demek. (Kaynak: Intuit, Ekim 2010.)
  • 2050 itibariyle dünyadaki şehirlerin toplam nüfusunun 6.3 milyara ulaşması bekleniyor. Bu o zamanki nüfusun %70’ine denk geliyor. (Kaynak: UN, 2009.)
  • 2030 itibariyle, Çin’in toplam şehirli nüfusu 1 milyara ulaşmış olacak, Hindistan’ın ise 590 milyona. Şu anda, Avrupa’nın toplam şehirli nüfusu 533 milyon kişi. (Kaynak: McKinsey forecast & UN data, 2009-10.)
  • 2030 itibariyle, Çin’de nüfusu 1 milyon kişiden fazla olan 221 şehir olacak, Hindistan’da ise 68 şehir. 2010 yılında aynı rakam Avrupa için 35 şehir. Aynı dönemde, 400 milyon Çinli ve 215 milyon Hintli kentsel alana göç edecek, ki bu rakam ABD ve Brezilya’nın toplam nüfuslarından daha fazla. (Kaynak: Foreign Policy, Ağustos 2010.)
  • Son bir bilgi: Ocak 2011’de, Çinli şehir planlamacılar Pearl River Delta’sındaki dokuz şehri birleştirerek toplam 42 milyon nüfuslu, tek bir metropol alanı yaratma önerisinde bulundular: Bu rakam Arjantin’den daha büyük bir nüfusa ve Londra’nın 26 katı büyüklüğünde bir alana denk geliyor. (Kaynak: Reuters, Ocak 2011.)



Servet, yetenek ve yaratıcılık mıknatısı 


Dünya üzerindeki 100 şehir, dünya ekonomisinin %30’undan, ve neredeyse inovasyonların tamamından sorumlu. Küreselleşmenin motoru kabul edilen bu şehirler, para, bilgi ve istikrardan gelen kalıcı canlılıklarıyla, nüfuz sahibi oldukları on yıllar boyunca gelişmeye ve çağa uyum sağlamaya devam etmiş birer dünya başkentidirler (Kaynak: Foreign Policy, Ağustos 2010). 

İşte, çevre ve fırsatlar bakımından zengin, bu muazzam genişlikteki hiper-üretken, hiper-müsrif merkezler, yeteneği emen ve inovasyon püskürten birer mıknatıs görevi görüyorlar: Hong Kong yıl bazında Hindistan’ın tamamından daha fazla turist çekiyor. Tokyo ve New York şehirleri, Canada ya da İspanya’nınkine benzer seviyede birer GSMH’ye (gayri safi milli hasıla) sahiplerken, Londra’nınki İsveç veya İsviçre’den daha yüksek. (Kaynak: UN Habitat, 2010). Paris, Lizbon, Brüksel, Budapeşte ve Seoul şehirlerinin hepsi, ülkelerinin ulusal ekonomilerinin %25’inden fazlasından sorumlu. (Kaynak: UN Habitat, 2010).

Gelecek birkaç on yıl içinde, bu şehirlere çok sayıda yeni ve/veya daha büyük şehirler eklenecek, ve bu yeni şehirler de artan yoğunlukta küresel ve ulusal zenginliğe, yetenek ve yaratacılığa ev sahipliği yapacak:

  • Hindistan’da şehirlerin, 2030 yılına kadar ülkedeki yeni iş fırsatlarının %70’ini yaratması, ülkenin GSMH’sının %70’den fazlasını üretmesi, ve ülke çapında kişi başı milli geliri yaklaşık dört katına çıkarması bekleniyor. 2030 yılı itibariyle, Hindistan’da 91 milyon şehirli, orta sınıf hane yaşıyor olacak. Bu rakam 2010 yılı itibariyle 22 milyon. (Kaynak: McKinsey Global Institute, Nisan 2010.)
  • Çin Bilim Akademisi’nin (Academy of Sciences) yaptığı tahminlere göre, şehirleşmedeki her %1’lik artış karşılığında Çin, yerel talebin GSMH’sına katkısında %1.6’lık bir artış bekleyebilir. (Kaynak: Deloitte, Haziran 2010.)
  • Şangay, toplam ülke nüfusunun %2’sinden azını barındırmasına karşın, ekonomisi Çin’in toplam GSMH’sının %13’ünü oluşturmakta, (Kaynak: UN Habitat, 2010.)
  • Önümüzdeki 10 yıl için temel geçim giderleri dışında kalan bir gelire sahip Afrikalı hanelerin sayısının %50 artarak, 128 milyona ulaşması bekleniyor. 2030 yılı itibariyle, dünyanın ilk 18 şehrinde yaşayan nüfusların toplam harcama gücü 1.3 trilyon ABD Doları olabilir. (Kaynak: McKinsey, Haziran 2010.)
  • 2025 yılı itibariyle Delhi, Şangay, Sao Paulo ve Moskova şehirlerinin her birinin 500 milyar ABD Doları’ndan yüksek bir GSMH seviyesine ulaşmaları bekleniyor—bu rakam Endonezya veya Belçika gibi ulusların bugünkü toplam GSMH’larından daha yüksek. (Kaynak: McKinsey, Aralık 2010)



Şehir kültürü, kültürün ta kendisidir


Şimdi CITYSUMERS kavramına geri dönelim. Şehrin hızlı temposu ve sürekli değişen doğası CITYSUMERS’ların tüketim açısından, sayısız yeni, gelip geçici sosyal bağlantıyla yüz yüze gelmesini ve deneyim ve (reklamsal) baştan çıkışlar yaşamasını garanti ediyor. Tüm bunlar CITYSUMERS’ların şimdi-ve-hemen’e, deneyimlere, seçeneklere ve özgürlüğe, esnekliğe ve yeniliğe, sınırsız fırsata ve evet, insanları peşinden sürükleyecek olan bir sonraki modaya ya da Next Big Story (Bir Sonraki Büyük Hikaye)’ye bağımlı hale geldiği anlamına geliyor. Aslında, şehir kültürü şu günlerde kültürün ta kendisi*.

Şehirli kitlenin harcama gücü ve alışveriş davranışları üzerine birkaç gösterge:

  • Ortalama Manhattan’lı bir aile toplam 13,079 ABD Dolar’lık gıda bütçesinin %59’unu dışarıda yemek yemek için harcarken, ortalama Amerikan ailesi 6,514 ABD Dolar’lık gıda bütçesinin %42’sini dışarıda yemek yemek için harcıyor. (Kaynak: Bundle, Mayıs 2010.)
  • Dört yıl önce bile Harris, ‘Urban Hustlers’ – ‘Tezcanlı Şehirliler’ adını verdiği tüketici segmentinin (ABD’li 12-34 yaş tüketicilerin %21’ine denk gelen), eğlence aktivitelerine 9 milyar ABD Doları (toplam yıllık harcamalarının %10’una denk gelen) harcadığını belirlemişti. Urban Hustlers, şehirli olmayan nüfusa göre, ayda, ortalama 100 ABD Doları daha fazla para harcarken, toplam keyfi harcamaları, ayda 383 ABD Doları’na ulaşıyordu. (Kaynak: Harris Interactive, Haziran 2007.)
  • Şehirlerde yaşayan Çinli nüfusun hayat tarzı “hayatta kalmak” zihniyetinden “hayatın zevkini çıkar” yönünde değişim göstermiş durumda, zira bu grubun %54’ü eskiye göre daha eğlenceli bir hayat tarzını benimsediğini belirtiyor. (Kaynak: GfK Roper, 2010.)
  • Şehirlerde yaşayan Çinli nüfusun sadece %17’si ‘para harcamaya isteksiz’ olduklarını belirtiyor. (Kaynak: Economist Intelligence Unit, Ağustos 2010.)


Açıkca görülüyor ki bu noktada işin içine MATURIALISM de giriyor: Sürekli olarak alternatif hayat tarzları ve çeşit çeşit tecrübelerle haşır neşir olan CITYSUMERS’lar, daha açık fikirli olma eğilimi gösteriyorlar. Son bir bilgi daha verelim: Ağustos 2010’da, Voice of India (Hindistan’ın Sesi) gazetesinin düzenlediği bir anketin sonucuna göre, Bangalore ve Mumbai’de yaşayan Hintlilerin neredeyse üçte biri, aynı cinsiyetten kişilerin beraberliğini destekliyor, birkaç yıl öncesine kadar hiç duyulmamış bir rakam**.

Tüm bunlar geniş bir ŞEHİRLİ kitlenin, sorgulayan, heyecanlandıran, gıdıklayan, hatta şok eden (mümkün olan en zevk sahibi şekilde yapıldığı sürece sorun değil 😉 markalar için hazır ve nazır olduğunu gösteriyor. Hiç değilse, markalar biraz kişilik göstermeli, azıcık gevşeyip, şehir kültürünü bütün cesur ve dayanıklı ihtişamı içinde kucaklamalı, Bunu yapmak riskli mi? Evet, öyle. Ama düz ve kişiliksiz olmak kadar riskli değil.


Bu kadar istatistik ve teori yeter: artık, dünyanın dört bir yanında CITYSUMERS’ları yenilikçi yollarla hoşnut eden markalardan örneklere geçelim:


Bazen bütün bir ulustan bile daha fazla ekonomik ve kültürel güce sahip olan mega-şehirlerde yaşayan CITYSUMERS’ların kimlikleri, çoğu kez şehrin kültürüne, markasına, mirasına, ‘varoluşuna’ sıkı sıkıya bağlıdır. Şehrin ruhunu gerçekten yakalayan, şehre-özel ürünler, hizmetler ve iletişim sunabilen markalar için, bunları sunmak CITYSUMERS’ların gururunu okşamanın, harika, insancıl ve eğlenceli bir yolu olacaktır (özellikle büyük, kişisellikten uzak ve ‘kurumsal’ kabul edilen markalar için).


  • Kokular bir şehrin özünü yakalamanın popüler yöntemlerinden biri. Üst sınıfa hitap eden ABD’li moda markası DKNY “Love from New York for Women” (New York’tan Kadınlara Sevgiler) adında yeni bir parfüm piyasaya sürereken, Beverly Hills kendi adını taşıyan, üç ayrı kokudan oluşan ve “Beverly Hills kadını için hayatın nasıl bir şey olduğunu çağrıştıracak” bir seri yarattı. Tabi bir de New York’s Bond No.9’un High Line parfüm lansmanı var, New York’un semtlerinden esinlenen bir koku. Tanıtımında şöyle diyor:  “Dünyanın İlk Demiryolu Parfümü. Vahşi çiçeklerin, yeşil çimenlerin…… ve şehirde yenilenmenin kokusu.”


  • Minneapolis’li tasarım firması Workerman city in a jar (şehir kavanozu)’nu yarattı, bir kavanoz dolusu, her birinin üzerinde Minneapolis simgeleri yer alan yaka iğnesi; her kavanozda şehrin 20 farklı noktasını simgeleyen, toplam 600 adet yaka iğnesi var. İlk ‘şişelenen’ şehir Minneapolis oldu, diğerleri ise yolda.


  • 718 Made in Brooklyn (718 Brooklyn Yapımı) New York merkezli bir şehir mobilyaları tasarım şirketi. Şirketin “The Subway Series”- (“Metro Serisi”)’nin açılışı Mayıs 2010’da, Brooklyn’deki BKLYN Design Show’da yapıldı. Seride, kullanımdan kaldırılan metro işaret tabelalarından geri-dönüştürülerek yapılmış, CITYSUMERS’ların evlerine koyabilecekleri lambalar yer alıyor.
  • İspanyol mum markası Cerabella La Rambla’dan El Raval’a kadar, Barcelona’nın farklı semtlerinden esinlenen bir mum serisi çıkarttı.


  • The Absolut Cities Series (Absolut Şehir Serisi)’nin orjinal versiyonu, marka, New Orleans’dan esinlenerek, özel bir mango ve kara biber karışımı yarattığında New Orleans’da piyasaya çıkmıştı. Boston’un tadı olarak marka Fenway Park’daki devasa yeşil duvarı çağrıştıran bir arka fon üzerinde, siyah çay ve mürver çiçekli votka çıkardı. 2010’un Absolut Brooklyn’i ise, Spike Lee-tasarımlı, kumtaşı temalı bir şişe içinde, kırmızı elma ve zencefilli votka oldu.
  • Adidas’ın City Collection (Sehir Koleksiyonu)’nun Birmingham şehri ve ünlü Cadbury çikolata fabrikasına saygı niteliğindeki son baskısı Aralık 2010’da piyasaya çıktı.

Sınırlı (şehir) üretimler hakkında: İnternet erişiminin, Atlanta’dan Adelaide’e kadar, dünyanın dört bir yanında yaşayan tüketicilere, hemen her şeye ulaşma olanağı sunması sonucu, LIMITED LOCATION (SINIRLI ALAN), çoğu zaman üretici firmalar tarafından öngörülmeyen bir ürün sıkıntısını da beraberinde getiriyor. İyi tarafı? Bu sıkıntı, CITYSUMERS’ların ilgisini, heyecanını ve sonuç olarak bu ürünler için yüksek fiyatlar ödeme isteklerini arttıracaktır 😉


  • LIMITED LOCATION ’ın sınırlı fiyat anlamına gelmediğine iyi bir örnek olarak Dior’un sadece Şangay mağazalarında satılan çok pahalı Shanghai Blue Phone (Şangay Mavisi Telefon)’unu incelemenizi tavsiye ederiz.
  • Japon moda markası BAPE bazı sınırlı üretim ürünlerini sadece Tokyo (Harajuku), Kagoshima, Nagoya ve Matsuyama’daki mağazalarında satışa sunmakta.


  • Starbucks’ın Ağustos 2010’da piyasaya çıkarttığı yeni ultra-premium tek orijinli kahve serisi, sadece sınırlı miktarda şu metropollerde satışa sunulacak: New York City, San Francisco, Los Angeles, Washington D.C. ve Miami

Peki konuyu semt seviyesine indirmeye ne dersiniz? Mega-şehirler her geçen gün büyümekteyken, ŞEHİR-içi GURURU kentsel anlatımın ulaştığı son noktayı ifade ediyor :


  • Aralık 2010’da San Francisco’da Yahoo! şehrin çeşitli noktalarındaki 20 tane otobüs durağına abonmanların birbirleriyle karşılıklı video oyunları oynayabildikleri ve yarışabildikleri dijital ekranlar yerleştirdi. Yolcular oyunda 20 semtten hangisini temsil etmek istediklerini seçebiliyorlar ve iki ay sürecek olan yarışmanın sonucunda kazanan semt OK Go adlı grubun canlı sahne alacağı bir müzik partisiyle ödüllendiriliyor.


  • Ekim 2010’da, Adidas, Facebook’da futbolcuların şehirleri ele geçirmeye çalıştıkları bir Oyun başlattı. Oynayanlar Facebook üzerinden bağlanarak şehirlerini seçiyor (şehirler yüzlerce parçaya bölünmüş durumda) ve daha sonra bire-bir dövüşerek şehrin her bir parçasını ele geçirmeye çalışıyorlar.



MASS MINGLING (KİTLESEL HAŞIR NEŞİR) briefing’inde de gördüğümüz gibi, internette geçirdikleri saatler uzamasına rağmen, kitleler sanal dünyalara çekilmiyorlar. Tam aksine, CITYSUMERS’lar kanlı canlı insanlarla yüz yüze etkileşim içinde olmayı her zaman sevecek ve şehir hayatının ona sunduğu seçenekleri, heyecanı, çılgın tempoyu, spontanlığı, kaotik hayat doluluğu memnuniyetle kucaklayacaktır. Aslına bakarsanız, ‘online’ (özellikle akıllı telefonların laptop’ların yerini almasıyla) daha ziyade, offline buluşmaları teşvik edip, kolaylaştırmakta.


  • Geomium Eylül 2010’da Londra’da kullanıma sunulan bir iPhone uygulaması. Kullanıcıya yalnızca arkadaşlarının nerelerde olduğunu veya bulunduğu yerin yakınlarında ne gibi organizasyonların gerçekleştiğini söylemekle kalmayıp, aynı zamanda, bulunduğu bölgedeki bar, restoran ve diğer ilgi çekici yerleri de keşfetmesine yardımcı oluyor.


  • Foursquare’e rakip olan Gowalla, belirlediği bazı şehirler için, hizmet içeriğini City Pages (Kent Rehberi) sayfaları şeklinde düzenlemeye karar verdi. Sayfalar şehrin “şu anda revaçta” olan popüler mekanlarını listeliyor, belli kategorilerde en iyileri vurguluyor (ör: En iyi hamburger, en iyi kahve..) ve hatta şehrin çeşitli bölgelerine koordineli geliş gidiş planları çıkartıyor.


  • Alman firması Locamap GmbH gay erkekler için Almanya, Avusturya, ABD ve Birleşik Krallık şehirlerini kapsayan bir kent rehberi hizmeti veriyor.


  • Yahoo! Mayıs 2010’da kullanıcılarının lokasyon temelli olarak birbirleriyle bağlantı kurmasını sağlayan Endonezya’lı sosyal ağ servisi Koprol’u satın aldı. Cep telefonu kullanıcıları, telefonlarından 200 karakterlik bir statü mesajı yazabiliyor ve GPS alıcıya ihtiyaç duymadan siteyi navigasyon servisi olarak kullanabiliyorlar. Siteye log-in yapan kullanıcılar, kendilerine yakın olan diğer kullanıcıları görebiliyorlar.


  • 2010’un ortasında kullanıma sunulan ABD merkezli Ratio Finder uygulaması, Foursquare’in API’ını kullanarak, Foursquare’e yapılan check-in’lere göre mavi ve pembe baloncuklu bir ısı haritası üretiyor. Baloncukların büyüklüğü ve açıklığı-koyuluğu, çeşitli restoran, bar ve eğlence merkezlerinde yapılan check-in’lerin kadın erkek oranını gösteriyor.


Şehrin curcunasına kapılmış, zamanı kıt, seçeneği bol, akıllı telefonlarına sıkıca yapışmış CITYSUMERS’lar, markaların onlara daha da çeşitli ve anında yaşanabilecek deneyimler, özellikle hızlı tempolu, hoş vakit geçirten, bedensel, etkileşime dayalı deneyimler sunmalarını bekliyorlar. İşte en son örnekler:


  • Kasım 2010’da, ABD’li lüks giyim markası Ralph Lauren,’un onuncu yılını kutlamak için New York ve Londra mağazalarının ön cephesinde ‘dört boyutlu’ bir gösterim sergiledi. Görüntüler, izleyicilerin önlerindeki uzanan uzayda dalgalanan görüntüleri ‘hissedebileceği’ şekilde, binaların üzerlerine yansıtıldı. Deneyimi ekstra özel kılmak için, gösterime müzik ve çeşitli kokular da eşlik etti.


  • Temmuz 2010’da Volvo, Londra’da Starlite Urban Drive-In açık hava sineması organizasyonuna destek verdi. Bu organizasyonla Volvo, şehirli tüketicilere, açık havada, park halindeki 25 tane Volvo aracından, gerçek boyutlu ekranda film izlemek, nostalji yapmak ve bir şeyler atıştırmak keyfini sunuyordu.


  • Eylül 2010’da gerçekleştirilen London’s Design Festival (Londra Tasarım Festivali) süresince, Alman araba üreticisi Audi, fabrikasından getirttiği sekiz kollu üretim robotunu, Trafalgar Square’de şov amaçlı olarak sergiledi.’u ziyaret eden kullanıcılar robota mesaj gönderebiliyor ve bu mesajlar LED (Light Emitting Diode – Işık Yayan Diyot) teknolojisi sayesinde, robot tarafından ışıkla havaya yansıtılıyordu.


  • Adidas, şehrin en iyi graffiti noktalarını bulup ortaya çıkartan, Berlin versiyonunun başarısının ardından, Urban Art Guide uygulamasına, Hamburg şehrini de dahil etti.


  • Çikolata markası Snickers, Rusya ve Meksika’da birçok şehirde, gençlik ve sokak kültürü festivalleri düzenliyor. ‘Snickers Urbania’ sokak kültürünün neredeyse tüm önemli unsurlarını kullanıyor: ekstrem sporlar, graffiti, break dance (yarışmacı ve akrobatik bir sokak dansı), beatbox (vokal perküsyon), freestyle (bir tür elektronik dans müziği) gibi. Aynı zamanda gençleri kendilerini ve yeteneklerini ifade etmek konusunda da cesaretlendiriyor.



ŞEHİRLİ OLMAK kitleler, daha cüretkar, daha yetişkin, belki de sadece şehir kültürüyle daha yakından ilintili olan, ürün, hizmet ve deneyimlere kucak açtıkça, ortaya bizim ŞEHRİ KIŞKIRTMAK dediğimiz, sınırları zorlayan örnekler çıkıyor:


  • Temmuz 2010’da, Calvin Klein New York’un iki ayrı noktasındaki açık hava reklam panolarına, dev birer QR kodu yerleştirdi. Yoldan geçenler akıllı telefonlarını QR kodunun üstünde tuttuklarında, model Lara Stone’un oynadığı 40-saniyelik bir reklam yayınını izleyebiliyorlardı.
  • Yine Temmuz 2010’da, Mini Cooper Hamburg’un red light district’inde (şehrin bar, klüp ve genelevlerinin bulunduğu bölgesi) interaktif bir açık hava reklam verdi. Reklamda Mini’nin arkasından sarkan otomatik SM kırbaç, araca ‘şaplak atmak’ için harekete geçirilebiliyordu.
  • Ocak 2011’de, CW network Vampire Diaries (Vampir Günlükleri) adındaki şovlarını tanıtmak üzere bir dizi teaser açık hava reklamı hazırladı. Açık hava reklamlarında,   tek bir cümle “Catch VD” (“VD Kapın” –İngilizcesi Venereal Disease olan Cinsel yoldan bulaşan bir hastalık mikrobuna gönderme yapılıyor) yer alıyor, başka bir açıklamaya yer verilmiyordu. Kısa bir süre sonra, açık hava reklamları, Vampire Diaries ile ilgili içeriklerle güncellendi. CW’nin sözcüsü yorumu sorulduğunda, şu açıklamayı yaptı: “Gayet basit. VD, Vampire Diaries’in baş harflerini simgeliyor. Başka türlü algılayanlar bizce bir kontrolden geçmeliler” 😉


  • İspanyol ‘hetero-friendly’ (heteroseksüel dostu) butik otel zinciri Axel Hotels, New York’lu Parkview Developers ile işbirliği yaparak, New York gay topluluğunu hedefleyen bir otel açmak üzere kolları sıvadı. Adı Out NYC Urban Resort olacak olan komplekste, bir Axel oteli, spa, birçok farklı restoran ve bar, mağazalar ve haftanın yedi gecesi açık bir dans klübü olması planlanıyor. Axel’ın hali hazırda Barselona, Berlin ve Buenos Aires’de otelleri var.



Yoğun nüfus ve etkin kaynak dağılımı bakımından, şehirler giderek çevresel sürdürülebilirlik arayışlarının çözümü olarak görülmekte (tabi bu fikre herkesin katıldığı söylenemez ).

Gerçekten de, kentsel alanlar, ileri görüşlü markaların çevreye duyarlı CITYSUMERS’ları hoşnut edebilecekleri birçok fırsat barındırıyor:


  • Eylül 2010’de, ABD merkezli Urban Green Energy, eddy GT adındaki rüzgar türbininin lansmanını gerçekleştirdi. Ürün, özel dikey aksı sayesinde sessiz ve rüzgarın hangi yönden estiğinden bağımsız olarak enerji üretme özelliğine sahip. Türbin şehirde binaların çatılarında kullanım için özel olarak tasarlandı.


  • Greenerator ise, güneş ısısı ve rüzgar gücünden enerjii üreten, şehirlerdeki apartman dairelerinin balkonlarına kurulabilecek kadar küçük bir alet.
  • 2011 başında ABD’li kargo şirketi DHL tarafından test edilecek olan bring.BUDDY, şehirde yaşayan insanların, yollarının üzerindeki adreslere kargo götürmesi fikri üzerine kurulu bir program.


  • Alman araba üreticisi Daimler AG Mayıs 2010’da, yeni smart fortwo electric drive  serisini tanıtmak için smart urban stage adında kısa dönemli bir fuar organize etti. ‘Smart urban stage’ Berlin, Roma, Zürih, Paris, Madrid ve Londra gibi şehirleri kapsayacak.


  • Aralık 2010’da, Japon araba üreticisi Mitsubishi, pazara yeni çıkarttığı i-MiEV marka elektrikli arabasını, Tokyo bölgesindeki 17 mağazasında satması için, elektronik aletler satan Yamada Denki zinciriyle anlaştı. Mitsubishi arabanın satışları Nisan 2010’da ilk başladığından bu yana, Japonya’da 3,000 adet i-MiEVs satmıştı. Ynei ortaklık sayesinde, arabayı Yamada Denki mağazaları içinde sergileyerek, bu satış rakamını daha yukarılara taşımayı planlıyor.


  • BMW ilk elektrikli serisini 2013’de piyasaya süreceğini açıkladı. Megacity Vehicle (MCV) bir alt marka olarak pazara sunulacak ve konumlaması şehir yaşamı için tasarlanmış sıfır emisyonlu araba olacak. Araba BMW’nun kendi fabrikalarında, ultra hafif ancak dayanıklı malzemeler kullanılarak üretiliyor olacak.
  • Haziran 2010’da, Londra’da çevre dostu siyah taksi’nin prototipi tanıtıldı. Araç hidrojen yakıt pili sistemiyle çalışıyor. Hidrojeni elektriğe çevirip, dışarı yalnızca su buharı veren bir sistem. Londra’da 2012 Olimpiyatlarına kadar, 150 tane çevre dostu siyah taksinin hizmete girmesi planlanıyor.
  • Honda, Nisan 2010’da, ilk elektirikli küçük motosikleti Honda EV-neo’yu Japonya pazarına 2010 yılı içinde sunma planını açıkladı. Lityum iyon pil sistemiyle çalışan küçük motosiklet, Japonya’nın işlek şehirlerinde, pizza ve gazete servisleri gibi kısa mesafe sürüşleri için tasarlanmış.



‘Mega-şehir’ izdiham, gürültü, sıkışık mahalleler, betonlaşma ve kirli hava demek olduğu gibi, bir o kadar KAÇIŞ da demek. CITYSUMERS’ların, geçici bir süre için şehirden uzaklaşarak, doğanın içinde, temiz hava, huzur ve sakinliğin keyfini çıkarmalarına yardım etmeye odaklanan markaların, hizmet alanında sonsuz çeşitlilikte inovasyon fikri geliştirmesi mümkün. Bir örnek:


  • Meine Ernte, yeni kurulan Alman ziraat şirketi. Şirket, çiftlere ve ailelerine, Frankfurt ve Bonn’un da aralarında olduğu, ülkenin en büyük altı şehrine yakın mesafede, meyve sebze yetiştirebilecekleri toprak parçaları kiralama fırsatı sunuyor. Ücrete araç gereç ve uzmanından çiftçilik tavsiyeleri de dahil 😉



Kaçamak yapma şansı olmayan CITYSUMERS’lar için, huzur, sakinlik, yeşillik ve tüm diğer kır yaşantısına ait özellikleri şehre taşımaya ne dersiniz? İşte eğlenceli bir örnek:


  • Ekim 2010’da, ABD merkezli müteahhit firması The Albanese Organization Holton Farms’la anlaştıklarını açıkladı. Anlaşmaya göre, Holton Farms, her hafta, The Albanese Organization’un inşa ettiği evlerde yaşayan New York’lulara, yetiştirdiği taze, yerel ürünlerin sevkini ve satışını gerçekleştiriyor olacak.



Şehirde yaşamak, CITYSUMERS’ların, mekan darlığı nedeniyle, yer işgal eden, hantal ve sadece arada sırada kullanılan eşyalara sahip olmasını rahatsız ve hatta gereksiz hale getiriyor. Ortak hizmetlere ve hatta kişisel objelere kolay ulaşım, bir şeye sahip olmayı giderek üzerinde düşünülmesi gereken bir seçenek haline getiriyor. Dahası, OWNER-LESS (SAHIP OLMAMA) modeli CITYSUMERS’lara  bütçelerinin büyük bölümünü az sayıda pahalı şeye yatırmak yerine, aynı bütçeyi birçok farklı türden deneyim için harcayabilme olanağı sağlıyor:


Dünyanın dört bir köşesinde, halihazırda sayısız araba ve bisiklet paylaşım düzenlemeleri mevcutken, bu kalabalık pazara yeni girmek isteyen şirketlerin, başarılı olmak için büyük markaların ya da yerel yönetimlerin desteğine, yenilikçi ve süper-çevre dostu uygulamalara, hatta bunların hepsine aynı anda ihtiyacı var gibi görünüyor 😉

  • Alman araba üreticisi Daimler’in Smart car2go araba paylaşım hizmeti.
  • Fransa’da VINCI Parkı ve Avis ortaklığının ürünü OKIGO.
  • Peugeot’nun araba, küçük motosiklet, kamyonet, hatta bisiklet kiralama hizmeti veren Mu ‘mobilite’ servisi.
  • New York Ulaştırma Departmanı’nın, hibrid arabaların, kendi çalışanları ve halk arasında paylaşımını sağlamak üzere Zipcar’la yaptığı ortaklık.
  • SoBi, dünyanın yetki, takip ve güvenlik sistemlerinin bisikletin üzerine yerleştirilmiş olduğu ilk bisiklet paylaşım sistemi.
  • Eylül 2010’da Kaliforniya’da kurulan Spride Share adlı şirket, özel araç sahiplerinin araçlarını diğer insanlara kiralamalarına olanak tanıyor.
  • Fiat İspanya’da beş ayrı şehirde müşterilerine, arabalarının tamir için serviste geçirdiği süre boyunca kullanabilecekleri birer elektrikli bisiklet ödünç veriyor.
  • Paris şehri, 2011 yılı içinde ilk elektrikli araba paylaşım sistemlerinden biri olan Autolib’i uygulamaya koyacak.


  • Sadece çok pahalı eşyalara değil, deneyimli ve sürekli bağlantı halindeki şehirli tüketicilerin neredeyse her şeye kısa süreli ulaşımı söz konusu. Super-spontane şekilde yaşayan ve ciddi anlamda yer sıkıntısı çeken çok sayıda tüketiciye ev sahipliği yapan New York, eşya satın alamayan ya da almak istemeyen CITYSUMERS’lar için her geçen gün daha çok seçenek sunmakta. Snapgoods, insanların diğerlerinin eşyalarını kiralamalarına aracı olurken, Rent the Runway kadınların tasarım elbiseler kiralamasına olanak tanıyor (New York içine aynı gün içinde teslimat).


CITYSUMERS trendi, eğlenceli/pratik/anlamlı inovasyonlara kafayı takmış tüm profesyoneller için fırsat kaynağı olmaya devam ediyor.  Bu güne kadarki bültenlerimizde sözünü ettiğimiz pek çok inovasyon örneğinin, dünyanın dört bir yanındaki şehirli tüketicilerin, kendilerine özgü (çoğunlukla daha rafine, daha deneyimli, daha talepkar) ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik, onlara özel yeni ürünler, hizmetler, deneyimler ve kampanyalar yaratmak için uygulanabileceğini zaten farketmişsinizdir.



  • Yine bir otobüs durağı giydirmesi örneği: Aralık 2010’da, bir hafta boyunca Parisliler, seçilmiş 12 noktada, İsveç’li mobilya devi IKEA tarafından, rahat koltuklar, raflar, ışıklandırma ve süsleme unsurları kullanılarak dekore edilmiş otobüs duraklarında konforlu bir şekilde otobüs bekleme şansını yakaladılar.
  • Ocak 2011’de, ABD merkezli kahve satıcısı Caribou Coffee Minneapolis’de, otobüs bekleyenleri ısıtmaya yönelik, ısı bobinleriyle tastamam dev birer fırın görüntüsüne sahip, ısıtmalı otobüs durakları kurdurdu.


  • Şehir rehberi Flavorpill Kasım 2010’da, New York, Los Angeles, Chicago, ve San Francisco gibi, önde gelen ABD şehirlerini kapsayan (Londra, Miami, Las Vegas ve Dallas’ın sırada olduğu söyleniyor) bir rehber uygulamasını kullanıma açtı. Puma’nın sponsor olduğu uygulamada, çeşitli markalara ait bedava ürün promosyonları, yeni ürün ve videolar rehberin içine yerleştirilmiş durumda.
  • Mayıs 2010’da, New York merkezli Compactix The DeskMate adında taşınabilir cihazı piyasaya sürdü. Alet sürekli masa başında çalışan profesyonellerin çalışırken egzersiz yapmalarına imkan sağlıyor.


  • Ciroc Vodka Aralık 2010’da, Sean Combs ve NYC DOT işbirliğiyle New York’da yeni bir kampanya başlattı. Ciroc çalışanları, The Safe Rides Program (Güvenli Vesait Programı)’ı kapsamında, tüketicilere 25 ABD Doları yerine geçen, Metro kartı satın almakta veya standart sarı taksilerde ödeme yerine kullanabilecek kartlar dağıttı.
  • KFC, 2010 Noel döneminde hem tüketicilerin Noel’ini kutlamak, hem de tatil döneminde satışlarını arttırmak adına, KFC Festive Feast (Bayramlık Şölen)’i başlattı. KFC kampanya kapsamında tüketicilerden, çuvalının içinde 20,000 ABD Doları değerinde KFC hediye kartı taşıyan gizemli Santa’nın, neden onların yaşadığı semte bir ziyaret yapmasını istediklerini anlatmalarını istedi.


  • British Airways’ in Metrotwin adındaki online portalı, iki şehir arasında mekik dokuyan, zamanı kıt ve sürekli yenilik peşinde olan şehirliler için, ‘ikiz’ şehirleri birbirleriyle kıyaslayan ve farklılarının altını çizen bir sosyal fayda sağlıyor. Site bugün itibariyle Londra, New York ve Mumbai’nin en iyi semtleri, en iyi işletmeleri, gezilip görülmesi gereken ilginç yerleri hakkında önerilerde bulunuyor.


The F-Factor




THE F-FACTOR friends (arkadaşlar), fans (fanlar) & followers (takipçiler)’in tüketicilerin satın alma kararlarını gittikçe daha sofistike hale gelen yöntemlerle, fazlasıyla etkilediğinden bahseden bir trend.


Tüketicilerin satın alma kararlarını gittikçe daha sofistike biçimlerde etkilemekte olan Friends, Fans & Followers’ın F’si.


Sosyal medya ve pazarlamanın ulaştığı son nokta kabul edilen sosyal ticaretin yükselişi üzerine o kadar çok şey söylendi ki, burada tekrar etmemizin anlamı yok. Biz bunun yerine, arkadaşların, fanların ve takipçilerin, tüketicilerin satın alma kararları üzerindeki etkisinin, her geçen gün nasıl daha çok yönlü, gelişmiş ve karmaşık, dolayısıyla da etkili hale geldiğinin üzerinde durmak istiyoruz. Gelin bu etkiyi F-FACTOR olarak adlandiralim:

THE F-FACTOR | Tüketiciler yeni ürün ve hizmetleri keşfetmek, tartışmak ve satın almak için artan oranda ve daha sofistike yöntemler kullanarak, mevcut arkadaş grubu, fan ve takipçi ağlarına başvurmaktalar. Sonuç olarak, günümüzde markalar için F-FACTOR’e sahip olduklarından emin olmak, daha önce hiç olmadığı kadar önem kazanmış durumda.

F-FACTOR tüketiciler açısından neden önemli? Çünkü tüketicilerin en iyi ürün veya hizmeti belirlemek için, kişisel olarak sonsuz zaman ve efor harcamak, ya da kendisine uzak, tanımadığı ve güvenmediği bir takım kaynaklara (marka odaklı dolayısıyla da muhtemelen güvenilmez ve işe yaramaz olan) başvurmak arasında seçim yapmak zorunda kaldığı eski dönemlerden çok daha etkin, ilgi ve ihtiyaçlarıyla doğrudan doğruya ilgili, daha cazip bir tüketim arenası* vaadediyor.

Kuşkusuz tüketim daima toplumsal bir kavram olmuştur: insanlar daima çevrelerindeki diğer insanların düşüncelerinin ve satın aldıklarının etkisi altında kalmışlardır. ABD’li ağızdan ağıza pazarlama danışmanlık firması KellerFay’in tahminlerine göre, sadece ABD’de kişiler arasında yılda bir trilyon kez marka konulu konuşma geçiyor. Birçok diğer tüketici trendinde olduğu gibi, temeldeki tüketici davranışı yeni olmasa da, teknolojik gelişmeler o davranışın yeni dışa vurum şekillerini ortaya çıkarıyor, ki bu durum bu trendinin önemini ve etkisini arttıran şeyin ta kendisi. Gerçekten de F-FACTOR’ün yakıtını sağlayan şey, hem tüketiciler hem de markaların kullanımına açık olan yeni araç ve platformlar ve bunları kullanan, içeriklerine katkıda bulunan insan sayısındaki inanılmaz artış.


F-FACTOR’un etkinlik alanı ve gücü hakkında fikir vermesi açısından bir iki istatistik:

  • F-FACTOR’ün hakimi, şu an 500 milyonun üzerindeki aktif üyenin, sitede her ay 700 milyar dakikadan fazla vakit geçirdiği Facebook. (Kaynak: Facebook, Nisan 2011)
  • Etkisi sadece Facebook’la da sınırlı değil. Her ay, 250 milyondan fazla insan, sayısı 2.5 milyonun üzerinde Facebook harici internet sitesi üzerinden Facebook’la etkileşime geçiyor. (Kaynak: Facebook, Nisan 2011)
  • Ortalama bir kullanıcı ayda 9 kere ‘Like’ tuşuna basıyor. (Kaynak: Facebook, 2010)

Birkaç tane de markalarla bağlantılı F-FACTOR istatistiği verelim:

  • Facebook kullanıcıların üç çeyreğinden fazlası bugüne kadar herhangi bir markayı ‘like’ etmiş. (Kaynak: AdAge/ Ipsos, Şubat 2011)
  • Juicy Couture sitesine sosyal paylaşım özellikleri eklendikten sonra, ürünlerinin satışa dönüşüm oranında %160 artış gözlemledi. (Kaynak: CreateTheGroup, Şubat 2011)
  • Incipio Technologies cihaz aksesuar marketleri, Facebook üzerinden yapılan yönlendirmelerin satışa dönüşünün ortalamanın iki katı üstünde olduğunu gözlemledi. (Kaynak: Business Insider, Mart 2011)
  • Sadece Facebook da değil. Örneğin, günlük fırsat sitesi Groupon’un yaptığı patlamayı düşünün, Kasım 2008’deki kuruluşunun ardından sadece iki buçuk yıl gibi kısa bir süre içinde, arkadaş yönlendirmesine dayalı bir sistemle, email üzerinden 40 milyon adetten fazla fırsat sattı 😉


F-FACTOR’ün tüketim davranışlarını etkileme yollarından sadece beş tanesi:

  1. F-KEŞİF:Tüketicilerin yeni ürün ve hizmetleri keşfetmek için üye oldukları sosyal ağlara bel bağlamaları.
  2. F-DEĞERLENDİRME:Tüketicilere üyesi oldukları sosyal ağlardan gitgide daha fazla (ve otomatik olarak) onları doğrudan ilgilendiren ürün ve hizmetler hakkında değerlendirme, öneri ve eleştiriler ulaşıyor olması.
  3. F-GERİ BİLDİRİM: Tüketicilerin, arkadaş ve takipçilerinden, satın alma kararlarını iyileştirmelerini veya doğruluğunu teyid etmelerini beklemeleri.
  4. F-BERABER: Alışverişin, tüketicilerin arkadaşlarıyla fiziksel olarak birarada bulunmadıkları durumları bile içine alan, artan oranda sosyal bir aktivite haline gelmesi.
  5. F-BEN: Tüketicilerin üye oldukları sosyal ağların kelimenin tam manasıyla kendilerinin birer ürün ve hizmete dönüşmesi.



Tüketicilerin en iyi ürüne sahip olma ve en iyi servis deneyimini yaşama saplantısı, şans eseri değerli bir şeyler keşfetme, heyecan duyma, birbirleriyle karşılıklı etkileşim içinde olma ve bir topluluğa ait olma arzuları F-KEŞİF’in çekiciliğini açıklıyor. İnsanlar arkadaşlarının ve bağlantıda oldukları diğer insanların ne düşündüğünü, ne yaptığını, ne yediğini, ne okuduğunu, ne dinlediğini, hangi arabayı kullandığını, nereye seyahat ettiğini ve neler satın aldığını merak ediyorlar. Çünkü çoğunlukla bunlar kendi düşünüş, davranış ve satın alma davranışlarıyla benzerlikler gösteriyor.

Şu durumda, tüketicilerin, kendilerine arkadaş, hayran ve takipçilerinin yaptığı seçimleri keşfetmek şansı veren, topluluk, araç ve uygulamaları memnuniyetle kucaklaması hiç  şaşılacak bir durum değil. Birkaç örnek:



  • Kendisini ‘zevk yaratanlar topluluğu’ olarak tanımlayan Polyvore kullanıcılarına internet üzerinden ürün resimleri kesip biçme ve sonra bunları sanal ‘stil dosyaları’ halinde düzenleyerek, sosyal ağlar üzerinden paylaşma imkanı sunuyor. Sitede kullanıcıların takip edip, like edebilecekleri ve isterlerse beğendikleri ürünleri satın  alabilecekleri, marka ve ünlüler tarafından oluşturulmuş setler de yer alıyor.
  • Google tarafından sunulan kişiselleştirilmiş bir alışveriş sitesi olan’da kullanıcılar internette beğendikleri favori ürünlerini biraraya getirerek kendi koleksiyonlarını oluşturabiliyorlar.
  • Thefind adlı alışveriş arama motorunu kullananlar, ‘Shop Like Friends’ (Arkadaşların Gibi Alışveriş Yap) adlı uygulama üzerinden Facebook arkadaşlarının kişisel zevk ve seçimlerini  inceleme şansına sahip oluyorlar.
  • Bir iki ek uygulama sayesinde, tüketiciler için arkadaşlarının internette gezinirken neleri ‘Like’ ettiklerini görmek artık son derece kolaylaştı: kullanıcılara arkadaşlarının popüler sitelerden bazılarında neleri beğenmiş olduklarını gösterirken, LikeJournal kullanıcıların ve arkadaşlarının beğenilerini kaydedip saklıyor.
  • Belçika’da yayınlanan Flair dergisi Mart 2011 itibariyle bir Facebook uygulaması olan fashiontag’ı başlattı. Uygulama, kullanıcılara, arkadaşlarının fotoğrafları üzerinden beğendikleri giysileri ‘tag’ edip, bu giysileri nereden aldıklarını sorabilme imkanı veriyor. Uygulama sayesinde, bir hafta içinde derginin hayran sayısı %35’lik bir artışla 17,000’den 23,000’e çıktı. (Kaynak: AdAge)
  • Kaboodle, Svpply, Fancy ve Nuji siteleri, diğer kullanıcıların seçimlerine dayalı olarak, kullanıcılarının giyimden sanata, farklı kategorilerde yeni ürünler keşfetmesine yardımcı oluyor.
  • Kanadalı alışverişseverler ItSpot’s adlı iPhone uygulaması sayesinde, bulundukları yere yakın bir lokasyonda alışveriş yapmakta olan arkadaşlarının neler satın aldığını görebiliyorlar.  Birkaç şehiri kapsayan uygulama üzerinden, belirli bir bölgeye ait promosyonlar ve o bölgenin alışveriş uzmanlarından alışveriş tüyoları gibi bilgilere de ulaşmak mümkün.



  • Kasım 2010’da, ve Hunch, Facebook’daki profil bilgilerine dayalı olarak, arkadaşlarınız için uygun hediyeler öneren GiftFinder (Hediye Bulucu) uygulamasını yaratmak için güçlerini birleştirdi. Şirket, satışa dönüş oranının genel hediye önerileri vermeye oranla %60 daha yüksek olduğunu belirtti.



Tüketiciler her ne kadar bazen, en iyiyi kendileri keşfetmekten hoşlansa da, almak istediklerini zaten bildikleri bir ürün veya hizmet konusunda kişiye yönelik öneri ve değerlendirmelerden yararlanma fırsatları giderek artıyor. Aslına bakarsanız, insanların incelediği ürün ve hizmetlerin hemen yanı başında otomatik olarak arkadaşların tavsiyelerine, verdikleri değerlendirme notuna ve yaptıkları değerlendirmelere* yer veren site sayısının günden güne artması bekleniyor.



  • Nisan 2010 itibariyle internet satış mağazasını Facebook’la entegre hale getiren ilk büyük marka olan Levi’s, böylece alışveriş yapanlara arkadaşlarının hangi ürünleri ‘like’ ettiklerini görme, onlarla etkileşim içine girme ve ‘kafa dengi’ bir alışveriş deneyimi yaşama fırsatı sağlamış oldu.



  • Facebook, Instant Personalization (Anında Kişileştirme) projesiyle, arkadaşlarınızın Facebook harici internet sitelerinde beğendiği veya tavsiye ettiği içerikleri siz o sitede gezinmekteyken ön plana çıkararak, olayı Facebook’un ötesine taşımış oluyor. Anlaşmalı siteler arasında, yerel değerlendirme sitesi Yelp, müzik sitesi Pandora, Microsoft’un arama motoru Bing ve seyahat sitesi Trip Advisor da var. Aralık 2010’da lanse edilen Trip Advisor tie in bağlantısı, Facebook’a giriş yaptıktan sonra Trip Advisor sitesinde gezinen kişilerin, öncelikle arkadaşlarının değerlendirmelerini görmesine ve daha önce hangi arkadaşlarının hangi şehirlere gittiğini takip etmesine olanak tanıyor. Uygulama ayrıca arkadaşların ek seyahat tüyoları için aralarında kolay mesajlaşmalarını da sağlıyor.
  • Amazon Temmuz 2010’da kullanıcıların Facebook ve Amazon hesaplarını entegre etmelerini sağlayan bir uygulamayı kullanıma sundu. Bu uygulama sayesinde artık Amazon, kullanıcının Facebook profilindeki bilgileri kullanarak, kişisel ilgilerine uygun önerilerde bulunabiliyor. Ayrıca, uygulama, kullanıcıları arkadaşlarının favori kitapları, DVD’leri ve beğendikleri müzisyenler hakkında bilgilendiriyor ve doğum günlerini hatırlatarak hediye önerilerinde bulunuyor.



  • Şubat 2001’de Microsoft’un Bing’i “Beğenilen Sonuçlar” uygulamasını kullanıma açtı. Bu güncellemeyle, kullancıların arkadaşlarının Facebook’ta ‘like’ ettiği şeyler ve arama tercihleri, arama motorunun algoritmasına dahil edildi.


  • Benzer şekilde, Mart 2011’de lanse edilen Google’s +1 uygulaması, kullanıcıların arama sonuçlarını beğendikleri zaman ‘+1’ değerlendirmesi yapmasına olanak tanıyarak, arama sonuçlarına kişiselleştirme katmış oluyor. Zira sonrasında bunlar kişinin Google kontaklarıyla paylaşılıyor ve onların arama sonuçlarında altı çizilerek vurgulanıyor. Yapılan resmi açıklamaya göre Google’ın bu uygulamayı başlatmaktaki amacı: kullanıcıların en iyi ve en yerinde arama sonuçlarına ulaşmak konusunda birbirlerine yardım etmelerini sağlamak.



Son on yılda, internette kolayca ulaşılabilen ürün ve hizmet değerlendirmeleri tüketicilerin elini adamakıllı güçlendirdi (Bknz. TRANSPARENCY TRIUMPH (ŞEFFAFLIĞIN ZAFERİ)). Ancak tüketicilerin arzu ettiği ve ihtiyaç duyduğu değerlendirme, her zaman tanımadıkları insanların değerlendirmeleri olmak zorunda değil; zira bu değerlendirmeler onların ihtiyaçlarıyla ilgisiz ya da konudan kopuk olabiliyor. Pek çok seçeneğe sahip olduklarında, tüketiciler bazen, muğlak olmayan, tek bir görüşe ihtiyaç duyuyorlar.

İşte F-GERİ BİLDİRİM bu noktada devreye giriyor: Tüketicilerin satın alma niyetlerini açıkca ortaya koyduktan sonra, arkadaşlarına ve kontaklarına dönerek onlardan kişisel geri bildirim istemeleri.

Bazı göstergeler:

  • Aile üyeleri (%63) ve arkadaşlar (%31), ürün önerileri konusunda en çok güvenilen ilk iki kaynak. Bununla birlikte, Amerikalı tüketicilerin %81’i internete girerek ek araştırma yapıyor, ki bunların %55’i daha önce ürünü kullananların değerlendirmelerini okurken, %10’u da sosyal ağlar üzerinden arkadaşlarından tavsiye istiyor. 25-34 yaşındaki insanlar arasında bu oran %23’lere ulaşıyor. (Kaynak: Cone Inc, Haziran 2010)
  • Insanların %90’ı Facebook arkadaşlarının önerilerine güveniyor. (Kaynak: ExactTarget, Ağustos 2010)
  • Günlük olarak Twitter kullananların %31’i, takipçilerine, ürün ve hizmetler hakkındaki düşünceleriyle ilgili soru yöneltiyor. (Kaynak: Edison Research & Arbitron Internet, Nisan 2010)

Bir önemli etkenin daha altını çizelim: Gün geçtikçe daha fazla sayıda tüketicinin, internetteki itibarlarını, korunmanın ötesinde geliştirilmesi gereken bir şey olarak da görmeye başlamasıyla, soru cevap servislerine verilen yanıtların kalitesinde hızlı bir iyileşme yaşanıyor. İşte bir-iki örnek:



  • Facebook Questions (Facebook Soruları) uygulaması kısa zaman önce, insanların sorularını herkese değil de (tüm Facebook üyeleri), odaklı bir biçimde, sadece kendi arkadaşlarına sormalarına izin verecek şekilde yendiden düzenlendi.
  • StackExchange ve Quora gibi siteler kullanıcılarının tartışma konularını ve diğer kullanıcıları takip etmesine izin vererek, tag edilmiş ve herkes tarafından arama yapılabilecek soru ve cevaplardan oluşan detaylı bir veri tabanları oluşturmuş oluyor.
  • LoveThis (Bunu Sevdim) insanların ürünler ve hizmetler hakkında ipuçları, öneriler ve değerlendirmeler yazarak sosyal ağlarındaki arkadaşlarıyla paylaşmalarına olanak tanıyan bir site.
  • Gogobot ve Hotel Me adlı seyahat soru cevap siteleri, tanıdığımız arkadaşlar (güvenilirdirler ama her zaman yanıtı bilemeyebilirler), ve geniş kitleler arasındaki boşluğu doldurmaya çalışıyor.

Hangi ürün ve hizmetleri satın alacakları konusunda ipucu ve öneriler arayan tüketiciler için, standart soru cevap siteleri dışında da çok sayıda internet sitesi mevcut:



  • Visa’s RightCliq tüketicilerin almayı düşündükleri şeyleri bir ‘Wishspace’ de (İstek Alanı) saklamalarına olanak tanıyan bir internet alışveriş aracı. Kullanıcılar isterlerse bu listeyi arkadaşlarıyla paylaşıp onlardan geribildirim isteyebiliyorlar.
  • önerilerini veya satın aldıkları ürün ve hizmetleri diğerleriyle paylaşmak isteyen tüketiciler için, hem arkadaşları, hem de tanımadıkları diğer insanlarla bağlantı içinde olabilecekleri bir platform sunuyor. Herhangi bir ürünle ilgili bir sorunuz olduğunda, internet sitesinde sorunuzu ‘haykırma’ ve bu sayede güvenilir danışman topluluğundan geri bildirim alma olanağı sağlıyor.
  • Fiyat karşılaştırma sitesi Twenga, Nisan 2011’de kullanıcıların üyesi oldukları sosyal ağlardaki arkadaş ve kontaklarına anında soru sormalarına izin veren bir özellik uygulamaya koydu.

Akıllı telefon kullanımının giderek artmasıyla, F-GERİ BİLDİRİM gerçek zamanlı olarak gerçekleşebilir:


  • MyShopanion ve Scandit, tüketicilerin alışveriş sırasında satın almayı düşündükleri ürünler hakkında online değerlendirmeleri okuyabilmelerini ve görüntüleri tarayıp yükleyerek Facebook ve Twitter aracılığıyla anında geri bildirim alabilmelerini sağlayan iPhone uygulamalarından sadece ikisi.


Arkadaşlarınızın deneme kabinine sizinle beraber nasıl gelebileceğini öğrenmek için alttaki örneklere bakmanız yeterli 😉

  • The Tweet Mirror müşterilerin şip-şak fotoğrafını çekip, anında arkadaş ve takipcileriyle paylaşmalarını sağlıyor.
  • Diesel, İspanya mağazalarına, müşterilerin ürünleri deneyip çektikleri resimleri Facebook profillerine koyarak anında geri dönüş alabilmeleri için kameralar yerleştirdi.
  • Macy’s Magic Fitting Room 2010 yılının Eylül, Ekim ve Kasım ayları boyunca New York’daki en büyük mağazasında alışveriş yapan müşterilerinin, giysileri augmented reality (zenginleştirilmiş gerçeklik) ‘aynası’ sayesinde sanal olarak ‘deneyebilmelerine’ ve görüntüleri  Facebook’ta paylaşmalarına imkan verdi.
  • Go Try It On bu konsepti bir adım daha ileriye götürerek, kullanıcılarının, alışveriş sırasında üzerlerine denedikleri kıyafetler hakkında sadece arkadaşlarına değil, siteye üye olan tüm kulllanıcılara danışmalarına imkan veriyor. 


Giderek daha fazla tüketici satın almayı düşündükleri ürün ve hizmetleri, gerçek zamanlı olarak arkadaşlarıyla paylaşıp onların değerlendirmelerini alıyor:

  • Amerikalı bir giysi mağazası olan WetSeal’in, oyuncak mağazası Mattel’s ShopTogether (Beraber Alışveriş) uygulamasına benzer, ‘Shop With Friends’ (Arkadaşlarla Alışveriş) adında bir uygulaması var.
  • Yeni kurulmuş Hollandalı bir şirket olan Shop With Your Friends (Arkadaşlarınla Beraber Alışveriş Yap) tüketicilerin internette gerçek zamanlı olarak arkadaşlarıyla beraber alışveriş yapabilmelerini sağlayan bir uygulama geliştirdi.
  • Quorus Discuss ürün ve hizmetlerini internette satışa sunan tüm satıcıların kullanabileceği, eklendiği sitenin kullanıcılarının arkadaşlarıyla karşılıklı olarak konuşup, ürün ve hizmetleri değerlendirebilmelerine imkan veren bir eklenti.
  • Kasım 2010’da, ABD’de mağazaların çoğunun online promosyona başladığı Şükran Günü’nün ertesi gününe denk gelen Cyber Monday (Sanal Pazartesi) gününde, Cisco, tüketicileri bir Cisco uygulaması olan WebEx’i kullanarak arkadaşlarıyla  masa üstlerini paylaşmaya davet etti.




Groupon gibi bir ürünü veya hizmeti, tüketicilerin grup halinde satın almasını öngören platformalar, her ne kadar geleneksel ticaret için bir devrim niteliği taşıyor olsalar da tüketiciler buralardan alışveriş yaptıklarında, beraber ürün veya hizmet satın aldıkları grubun diğer üyelerini genellikle tanımıyor oluyorlar. Bu şu anlama geliyor, tüketiciler daha iyi indirimler kazanmak için internetin gücünü kullansalar da alışveriş deneyiminin kendisi çoğunlukla F-FACTOR’den mahrum kalıyor. Elbette tüketicilere fırsatları arkadaşlarıyla paylaşmalarını özendirmek için hediyeler vaat ediliyor, özellikle de F-FACTOR-uyumlu deneyim fırsatlarını, mesela organizasyon biletlerini: bir konser ya da sinema bileti satın aldıktan sonra otomatik olarak arkadaşlarını da davet etmenin sevilmeyecek nesi var ki?  

  • Tüketicilerin %83’ü, indirimli bir ürün veya hizmet satın aldıkları zaman, bundan arkadaşlarına da bahsediyor.  (Kaynak: JWT Intelligence, Aralık 2010)
  • Facebook, Nisan 2011’de yaptığı açıklamada, bir Facebook kullanıcısı Ticketmaster’dan aldığı bir bileti profilinde her paylaşışında, Ticketmaster’ın kasasına 5.30 ABD Doları girdiğini tahmin ettiklerini açıkladı. (Kaynak: New York Times, Nisan 2011)
  • Organizasyon bileti internet satış sitesi Eventbrite, kullanıcıların halihazırda satın almış oldukları biletlerle ilgili detayları arkadaşlarıyla paylaşma olasılıklarının, henüz almaya kesin karar vermedikleri biletleri paylaşma olasılıklarından 10 kat daha fazla olduğunu gördü. Satın aldıkları biletlerin detaylarını paylaşan kişilerin getirdiği satış miktarı, henüz satın almayanların getirdiğinden %20 daha fazla. Sire Facebook üzerinden yapılacak bir paylaşımın değerini de 2.53 ABD Doları olarak tahmin ediyor. (Kaynak: Eventbrite, Mart 2011)


Bütün bu örnekler gösteriyor ki, önümüzdeki günlerde tüketicilerin yakın arkadaş ve aileleriyle, satın aldıkları ürün ve hizmetleri kolayca paylaşmasına ve düzenlemeler yapmasına yönelik daha çok araç, uygulama göreceğiz. Şimdilik birkaç tanesine dikkat çekmekle yetiniyoruz:

  • Disney’in Facebook uygulaması Tickets Together, kullanıcılara, sinema biletlerini doğrudan Facebook üzerinden satın almak, filmin gösterildiği sinemaları profil duvarında sergilemek ve arkadaşlarını bilet almaları için davet etmek imkanı veriyor.
  • Hintli tüketiciler de benzer bir şeyi on line bilet sitesi BookMyShow’s Ticket Buddy Facebook uygulaması aracılığıyla yapma şansına sahip.
  • Ebay’in Kasım 2010’da başlattığı Group Gifts (Grup Hediyesi) uygulaması sayesinde kullanıcılar, arkadaşlarına alacakları hediyenin parasını aralarında paylaşabilecekler. Uygulama Facebook’la entegre çalışıyor ve Facebook arkadaşlarınızı hediyeye katılmaya davet etme şansı veriyor. Hatta hediyenin gideceği kişinin profil bilgilerini inceleyerek uygun hediye önerilerinde bile bulunuyor.


5. F-BEN


F-FACTOR, kişinin üyesi olduğu sosyal ağlardaki aktivite ve çıktıların, kişiselleştirilmiş birer ürün veya hizmete dönüşmesini mümkün kılıyor.

  • Flipboard tweet ve güncellemelerin tek bir, kişiye özel online dergide toplanmasına imkan sağlayan bir uygulama. Temmuz 2010’da kullanıma sunulan, ücretsiz bir uygulama olan Flipboard, kullanıcıya ait sosyal içerikten otomatik olarak bir dergi oluşturarak, arkadaşlarına ait en son haberler, fotoğraflar ve güncellemelere hızlıca göz gezdirmesine olanak tanıyor. Dijital dergide link ve görsellere açık olarak yer aldığı için, kullanıcı uzun paylaşım listelerini tarayıp, tek tek linklere tıklamasına gerek kalmadan, bütün hikayeleri, yorumları, resimleri aynı yerde anında görebiliyor.
  • Linkedin March 2011’de, kullanıcıların okuduğu, paylaştığı ya da üzerinde tartıştığı konu ve linkleri toplayıp kullanıcılara birarada sunan LinkedIn Today adındaki ana haber sayfasını kullanıma açtı.
  • Newsle Nisan 2011’de beta olarak hizmete sunulan, kullanıcıları Facebook ve LinkedIn arkadaş listelerindeki kişilerle ilgili basında çıkan haber, ve makalelerden haberdar eden bir internet aracı.
  • ‘Kişisel arama motoru’ Greplin Şubat 2011’de kuruldu. Greplin kullanıcıların Gmail, Facebook, Twitter ve Google Docs gibi kişisel ve sosyal hesaplarını tarayarak, sosyal medya ağlarına dağılmış durumda olan, ihtiyaç duydukları bilgilere istedikleri an ulaşmalarını sağlıyor.
  • ABD’de Aralık 2010’da uygulamaya geçen PostPost, kişinin Facebook sayfasını dijital bir gazeteye dönüştüren ücretsiz bir uygulama. Kullanıcılar uygulamaya PostPost’un internet sitesinden girip, sitedeki link üzerinden Facebook’a bağlanarak haberler kaynağının geleneksel gazete formatında sunumunu yaratabiliyorlar.


Ve lütfen şu ‘zamane’ F-BEN örneklerine bir bakıp, tüketicilerin arkadaşlarını ve takipçilerini nasıl gerçek birer ürün ve hizmete dönüştürdüklerine tanık olun:

  • Twournal Twitter kullanıcılarının, tweet ve resimlerden, kağıda basılmış gerçek bir gazete oluşturmalarına olanak tanıyor. Kullanıcılar kendi ‘kitaplarını’ oluşturabildikleri gibi, başkalarının yayınlarını da alıp satma şansına sahip.
  • CrowdedInk kullanıcıların, üzerleri Facebook arkadaşları ve Twitter takipçilerinin resimleriyle süslü, bardak kupa tasarlayabilecekleri bir uygulama geliştirdi. Kullanıcı isminizi girmeniz yeterli, birkaç dakika içinde kupanızın görüntüsü otomatik olarak ekrana geliyor.
  • Social Print Studio online fotoğraf albümlerinin analog bir karşılığını sunuyor. Site sayesinde Facebook arkadaşlarınızın profil resimlerinden, Facebook fotoğraf albümlerinizden, Twitter’daki takipcilerinizden ve hatta Tumblr hesabınızdan posterler oluşturabiliyorsunuz.
  • Kunst Buzz kullanıcıların tweet’lerinden portrelerini oluşturarak Twitter art üreten Hollandalı bir sanat şirketi.



F-FACTOR’ün tüketim arenasındaki gücünün artmasıyla, markaların, başarılı olmak için, aşık olunmak değilse bile, beğenilmekten (kelimenin gerçek anlamıyla 😉 başka bir çareleri kalmadı, ki bu beğeni ve sevgi de diğer markalardan üstün performans göstermekle kazanılabiliyor. Bu durumda, Perform or Perish (İşini Yap Ya Da Yok Ol) teması her zamankinden de güçlü bir biçimde karşımıza çıkıyor. F-FACTOR etkisi ilk ve öncelikli olarak online arena için geçerli gibi gözükse de, günün sonunda işin bütünü üzerinde etkisi söz konusu.

F-FACTOR, sizin marka olarak ekstra bir şey yapmanıza gerek olmadan, tüketicilerin sizi bulup nihai tercihlerini sizden yana yapmalarını sağlayacak derecede fevkalade olmakla ilgili bir şey. İnsanlara Facebook sayfanızı “Like” etmeleri için rüşvet vermek veya onları buna zorlamakla kazanılacak bir özellik değil. F-FACTOR’e gerçekten sahip olan markalar için kendiliğinden işleyen, doğal bir süreç.

Tüm ‘F-entrepreneurs’ (‘F-girişimciler’) için, bu alan hala son derece bakir: tek yapmanız gereken tüketicilerin diğerlerinin en iyi ürün ve hizmetleri keşfetmesine, tartışmasına ve satın almasına yardımcı olacak yeni metod ve platformlar geliştirmek. B2C markalarının, gerçekten F-FACTOR’e sahip inovasyon, ürün, kampanya ve deneyimleri sunmasının zamanı geldi.